Çinin Sincan Universitetinin alimləri ultra-dəqiq torium nüvə saatlarının yaradılmasında istifadə edilə biləcək yeni kristal hazırlayıblar. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, flüorlaşdırılmış borat birləşməsindən ibarət olan bu material lazer işığını 145,2 nanometr dalğa uzunluğuna malik ultrabənövşəyi şüalanmaya çevirə bilir. Bu göstərici əvvəlki 150 nanometrlik dünya rekordunu yeniləyərək, elm aləmində ciddi nailiyyət hesab olunur.
Mövcud GPS sistemlərinin hansı çatışmazlıqları var?
Qlobal naviqasiya peyk sistemləri (GPS) vaxtın dəqiq ölçülməsi prinsipinə əsaslansa da, hərbi dövrdə asanlıqla bloklana və ya saxta siqnallarla əvəz edilə bilir. Bundan əlavə, bu texnologiya su altında və ya yeraltı şəraitdə səmərəsizdir. Hazırda sualtı qayıqlar yüksək dəqiqliyə malik atom saatlarından istifadə etsələr də, məkanın dəqiq təyini üçün yenə də suyun səthinə çıxaraq peyk siqnalı qəbul etməyə məcburdurlar ki, bu da onları hədəfə çevirir.
Nüvə saatları atom saatlarından nə ilə fərqlənir?
Ənənəvi atom saatları elektronların atom ətrafındakı rəqslərini ölçür. Lakin alimlərin fikrincə, atom nüvələrinin rəqslərinə əsaslanan nüvə saatları 10-1000 dəfə daha dəqiq ola bilər. Nüvələr elektronlardan fərqli olaraq temperatura, xarici vibrasiyalara və maqnit sahələrinə qarşı daha dözümlüdür. Tədqiqat qrupu bu məqsədlə çox aşağı enerji səviyyəsində titrəyən torium-229 elementinə müraciət edib.
Yeni kristal texnologiyası necə işləyir?
Torium-229 elementini izləmək üçün təxminən 148,3 nanometr dalğa uzunluğuna malik ultra-dəqiq ultrabənövşəyi lazerlər tələb olunur. Belə bir lazer işığını əldə etmək olduqca mürəkkəbdir və yeni kəşf edilmiş kristal məhz bu problemi həll etməyə yönəlib. Baxmayaraq ki, əldə edilən 145,2 nanometr göstərici hədəflənən rəqəmdən bir qədər kiçikdir, bu, ABŞ və Çin kimi ölkələrin üzərində çalışdığı portativ ultra-dəqiq saatların yaradılması üçün mühüm addımdır.
Gələcəkdə bizi nələr gözləyir?
Bu texnologiya tam təkmilləşdirildikdən sonra sürət, istiqamət və səyahət vaxtı məlumatlarına əsaslanan avtonom hesablama metodu ilə məkanı qüsursuz təyin etmək mümkün olacaq. Nəticədə, sualtı qayıqlar səthə çıxmadan sərbəst hərəkət edəcək, raketlər naviqasiya müdaxilələrinə qarşı toxunulmaz olacaq. Kosmik aparatlar isə Yerdən heç bir siqnal almadan dərin kosmosda avtonom şəkildə istiqamətlərini tapa biləcəklər.
