Çin alimləri kosmik günəş elektrik stansiyasının yaradılmasını nəzərdə tutan iddialı layihənin yeni detallarını açıqlayıblar. Məlum olub ki, orbitdə günəş enerjisi toplayaraq Yerə ötürmək üçün hazırlanan bu sistem hərbi məqsədlər üçün də uyğunlaşdırıla bilər. Sian Universitetinin professoru və Çinin "Zhuri" (günəşin arxasınca) təşəbbüsünün aparıcı memarı Duan Baoyan layihənin yenilənmiş arxitekturasını təqdim edib. Tədqiqatçıların fikrincə, modernləşdirilmiş sistem əsas funksiyası ilə yanaşı, rabitə, naviqasiya, kəşfiyyat və radioelektron mübarizə kimi strateji tapşırıqları da dəstəkləyəcək.
Bu texnologiya necə işləyir?
Konsepsiyanın əsasında kosmosda günəş işığını fasiləsiz olaraq toplayan və onu elektrik enerjisinə çevirən irimiqyaslı orbital infrastruktur dayanır. Kosmik fəzada hava şəraitindən və günün vaxtından asılılıq olmadığı üçün bu stansiyalar yerdəki analoqlarından qat-qat səmərəlidir. Əldə edilən enerji çox dar və dəqiq idarə olunan mikrodalğalı şüalar vasitəsilə Yerdəki qəbuledici stansiyalara ötürülür. Çinin 2010-cu illərdə təklif etdiyi və hazırda "OMEGA" adı ilə tanınan bu layihə, çoxlu sayda kiçik günəş panellərindən ibarət modul arxitekturasına əsaslanır. Bu paylanmış dizayn həm mühəndislik işlərini asanlaşdırır, həm də bəzi modullar sıradan çıxdıqda belə sistemin işləməsini təmin edir.
Hansı hərbi risklər və imkanlar var?
Sistem ilk baxışdan təmiz enerji mənbəyi kimi görünsə də, istifadə edilən mikrodalğalı şüa texnologiyası ikili təyinatlıdır. Alimlər bildirirlər ki, enerjini uzaq məsafələrə ötürmək üçün formalaşdırılan bu dəqiq şüalar nəzəri cəhətdən rabitə sistemlərinə təsir etmək üçün də istifadə oluna bilər. Bu isə o deməkdir ki, eyni infrastruktur düşmən siqnallarını susdurmaq və ya qorunan hərbi rabitə kanalları yaratmaq qabiliyyətinə malikdir. Məhz bu xüsusiyyət kosmik günəş energetikası texnologiyasını qlobal güclər üçün strateji əhəmiyyətli hərbi alətə çevirir.
Qlobal rəqabətdə kimlər iştirak edir?
Kosmik günəş enerjisi ideyası təkcə Çinin diqqət mərkəzində deyil; dünyanın aparıcı kosmik agentlikləri də bu sahəyə böyük sərmayələr yatırırlar. ABŞ-da "NASA" günəş enerjisini toplayıb Yerə ötürmək üçün modul bloklardan ibarət "SPS-ALPHA" konsepsiyasını öyrənir. 2023-cü ildə Kaliforniya Texnologiya İnstitutunun tədqiqatçıları kosmosda simsiz enerji ötürülməsini sınaqdan keçirən xüsusi prototip buraxıblar. Avropa Kosmik Agentliyi isə "SOLARIS" təşəbbüsü vasitəsilə yaxın onilliklərdə orbital stansiyaların fasiləsiz bərpa olunan enerji təmin edib-etməyəcəyini qiymətləndirir.
Çinin gələcək kosmik planları nədən ibarətdir?
Kosmik günəş elektrik stansiyası Çinin uzunmüddətli və iddialı kosmik strategiyasının yalnız bir hissəsidir. Ölkə mətbuatında orbital təyyarədaşıyan gəmilərin nəzəri sistemi kimi təsvir edilən "Nantianmen" layihəsi və 2030-cu illərin əvvəllərində Ay infrastrukturunu qidalandırmaq üçün nüvə reaktorunun yaradılması planları da diqqət çəkir. Bundan əlavə, "Tianwen-2" missiyası çərçivəsində asteroiddən robotlaşdırılmış qollarla nümunələrin toplanması və elektromaqnit raket buraxılış meydançası kimi futuristik konsepsiyalar üzərində işlər davam edir. Bütün bu addımlar Çinin kosmosda qalıcı və çoxfunksiyalı infrastruktur qurmaq əzmini nümayiş etdirir.
