"Artemida-2" proqramı çərçivəsində həyata keçirilən ilk insanlı uçuş mühüm mərhələni geridə qoyub. 6-7 aprel 2026-cı il tarixlərində "Orion" kapsulu Ayın ətrafında uçuşu uğurla başa çatdırıb. "Integrity" adlandırılan bu kapsulun göyərtəsində astronavtlar Rid Uayzman, Viktor Qlover, Kristina Kox və Ceremi Hansen yer alıb. Ekipaj Ayın qravitasiyasından istifadə edərək trayektoriyanı dəyişib və Yerə qayıdış səyahətinə başlayıb. Uçuş zamanı astronavtlar Ayın Yerdən görünməyən qaranlıq tərəfini birbaşa müşahidə edərək, gələcək eniş missiyaları üçün kritik elmi və texnoloji məlumatlar toplayıblar.
Missiya hansı tarixi rekordu yenilədi?
Bu tarixi missiya zamanı "Orion" kapsulu insanlı kosmik uçuşlar tarixində Yerdən ən uzaq məsafəyə çatmaqla yeni rekord müəyyənləşdirib. Kapsul planetimizdən 406 771 kilometr uzaqlaşaraq, 1970-ci ildə "Apollon-13" missiyasının müəyyən etdiyi 400 171 kilometrlik əvvəlki rekordu geridə qoyub. Bu nailiyyət bəşəriyyətin dərin kosmosun tədqiqində yeni dövrə qədəm qoyduğunu simvolizə edir. Ay ətrafında uçuş naviqasiya, rabitə və həyat dəstəyi sistemləri üçün həlledici sınaq rolunu oynayıb.
Ayın orbitində nələr baş verdi?
Aprelin 6-da Ayın qravitasiya sahəsinə daxil olan kapsul, aprelin 7-də saat 02:00-da Ay səthinə ən yaxın nöqtəyə – 6545 kilometr məsafəyə çatıb. Bu zaman aparat Yerə nəzərən 97 950 km/saat, Aya nəzərən isə 5050 km/saat sürətlə hərəkət edib. Astronavtlar adi gözlə müşahidə etdikləri iki yeni kraterə ad təklif ediblər. Bunlardan biri missiyanın şərəfinə "Integrity", digəri isə Rid Uayzmanın mərhum həyat yoldaşının xatirəsinə "Carroll" adlandırılıb. Bu təkliflər Beynəlxalq Astronomiya İttifaqına təqdim ediləcək.
Tədqiqatlar və rabitə kəsintisi necə keçdi?
Ekipaj Ay səthindəki iri strukturları, xüsusən də Şərq və Hersşprunq hövzələrini tədqiq edərək elmi müşahidələr aparıb. Planlaşdırıldığı kimi, "Orion" Ayın arxasına keçərkən Yerlə rabitə təxminən 40 dəqiqə kəsilib. Siqnal bərpa olunduqdan sonra astronavtlar Yerin Ayın arxasında batması və yenidən doğması mənzərəsini izləyiblər. Bundan əlavə, "Artemida-2" komandası kosmosdan Günəş tutulmasının şahidi olub. Günəş Ayın arxasından keçərək tamamilə kölgədə qalıb.
Yerə qayıdış nə vaxt planlaşdırılır?
Ay ətrafında uçuşu tamamlayan "Artemida-2" missiyası artıq qayıdış mərhələsinə qədəm qoyub. Kapsul əlavə mühərrik manevrləri tələb etməyən sərbəst qayıdış trayektoriyası ilə Yerə doğru irəliləyir. Astronavtların 10-11 aprel tarixlərində Sakit okeana eniş etməsi planlaşdırılır. Toplanan bütün məlumatlar astronavtların Ay səthinə enişini nəzərdə tutan "Artemida-4" missiyasına hazırlıq üçün fundamental əhəmiyyət daşıyacaq. Xüsusilə həyat dəstəyi sistemləri, istilik qoruyucuları və dərin kosmosda rabitənin etibarlılığı dərindən analiz ediləcək.
