NASA-nın "Curiosity" marsoxodu 11 avqust 2026-cı il tarixində, yerli vaxtla səhər saat 08:30 radələrində "Qeyl" kraterindəki "Şarp" dağının yamacında maraqlı bir mənzərəni lentə alıb. "Reaktiv Hərəkət Laboratoriyası" (JPL) tərəfindən 6 oktyabr tarixində ictimaiyyətə təqdim edilən görüntülər, uzunluğu təxminən 16 kilometr olan və ətraf mühitdən kəskin şəkildə fərqlənən qaya təbəqəsini əks etdirir. Mütəxəssislər "Mastcam" kamerası vasitəsilə çəkilmiş altı fərqli şəkli birləşdirərək vahid bir panorama yaradıblar.
Bu qaya formasiyaları niyə diqqət çəkir?
Tədqiqatçıların diqqətini çəkən əsas məqam "yardanq" adlanan bu qaya çıxıntılarının qeyri-adi forması və yerləşmə bucağıdır. Geoloqların fikrincə, bu təbəqə sanki dağın digər hissələrindən müstəqil şəkildə formalaşıb və geoloji tarixdə bir boşluq yaradır. "Curiosity" missiyasının elmi rəhbəri Aşvin Vasavada qeyd edir ki, bu qat sanki dağın üzərinə sonradan əlavə olunmuş kimi görünür.
Alimlər hansı fərziyyələri irəli sürürlər?
Hazırda elmi ictimaiyyət arasında bu təbəqənin mənşəyi ilə bağlı müxtəlif hipotezlər mövcuddur. Əsas ehtimallardan biri budur ki, bu süxurlar qədim vulkanik püskürmələr nəticəsində yaranan kül yığınlarından ibarətdir. Lakin bu fərziyyəni təsdiqləmək üçün marsoxodun həmin əraziyə yaxınlaşaraq süxurların kimyəvi tərkibini və strukturunu daha yaxından analiz etməsi tələb olunur.
Gələcək tədqiqatlar nələri hədəfləyir?
2014-cü ildən bəri "Şarp" dağını tədqiq edən "Curiosity", artıq kraterin dibindən 1 kilometr yüksəkliyə qalxıb. Marsoxodun 2027-ci ildə bu sirli "yardanq"ların əsas hissəsinə çatması planlaşdırılır. Bu müddət ərzində cihaz sulfat və karbonatlarla zəngin olan süxurları öyrənməyə davam edərək, Marsın iqlim dəyişikliyi tarixini bərpa etməyə kömək edəcək.
