Ohayo Ştatı Universitetinin alimləri Maiasaura peeblesorum növünə aid yetkin dinozavrların öz balalarını daha keyfiyyətli qida ilə təmin etdiyini göstərən ilk birbaşa sübutlar əldə ediblər. Əvvəllər bu cür davranış yalnız quşlara və məməlilərə aid edilirdi. Montana ərazisində tapılan və yaşı 75-80 milyon il olan bu yuvalar sözügedən dinozavrlara "qayğıkeş ana kərtənkələsi" ləqəbini qazandırıb.
Tədqiqatçılar müxtəlif yaşlı dinozavrların qalıqları üzərində işləyərək dişlərin mikroskopik analizi metodundan istifadə ediblər. Alimlər minalı qatdakı cızıqları və cilalanma izlərini diqqətlə öyrəniblər. Məlum olub ki, gənc fərdlərin dişlərində əzici, yetkin dinozavrlarda isə kəsici aşınma izləri üstünlük təşkil edir. Bu fərqlilik onların tamamilə fərqli qidalar qəbul etdiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Dinozavrlar balalarını necə bəsləyirdilər?
Yetkin fərdlər balaları üçün yuvaya tərkibində lif az olan, lakin daha yüksək kalorili qidalar gətirirdilər. Gənc dinozavrlar daha yumşaq və zülalla zəngin qidalarla bəsləndiyi halda, analar daha sərt, lifli və qida dəyəri aşağı olan bitkilərlə kifayətlənirdilər. Tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, yetkin dinozavrlar müasir quşlarda olduğu kimi, qidanı qismən çeynəyərək balalarına verə bilərdilər.
Bu kəşf nə üçün vacibdir?
Yüksək sosial heyvanlar olan bu otyeyən dinozavrlar sürülər halında yaşayırdılar. Bu həyat tərzi onların Mezozoy erası üçün nadir hesab edilən reproduktiv strategiyalarına birbaşa təsir göstərirdi. Alimlər yetkin Maiasaura dişlərindəki izlərin atlar, antiloplar və inəklər kimi bəzi müasir məməlilərin diş quruluşu ilə bənzərlik təşkil etdiyini də müşahidə ediblər. Qida rasionundakı bu fərqlilik balaların sürətlə böyüməsinə və vəhşi təbiətdə üstünlük qazanmasına imkan yaradırdı.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi qeyd edir ki, quşların öz balalarını bəsləmək instinkti çox qədim bir davranışdır. Əldə edilən məlumatlar bu təcrübənin quşlardan çox əvvəl yarandığını və köklərinin dinozavrlara qədər uzandığını sübut edir. "Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology" jurnalında dərc olunan bu araşdırma, təkamül prosesində valideyn qayğısının davamlılığına dair tamamilə yeni bir baxış bucağı formalaşdırır.
