"NASA" peykləri ABŞ-ın şimal-şərq sahillərində, xüsusən də Massaçusetsdən Şimali Karolinaya qədər uzanan Mid-Atlantik-Bayt zonasında qeyri-adi mənzərə qeydə alıb. Aprel ayından etibarən Delaver və Çesapik körfəzləri ətrafında nəhəng yaşıl-mavi ləkələr və spiralabənzər burulğanlar müşahidə edilir. Suda həll olmuş rəngli buludları xatırladan bu strukturlar Atlantik okeanının dayaz sularında geniş əraziyə yayılıb.
Bu qeyri-adi mənzərənin səbəbi nədir?
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu vizual anomaliyanın əsas səbəbi fitoplanktonların kütləvi şəkildə çoxalmasıdır. İqlim istiləşməsi və sahil sularında orqanik maddələrin artması bu mikroskopik orqanizmlər üçün ideal şərait yaradır. Çay sularının okeana gətirdiyi çöküntülər və mikrozərrəciklər sahil zonalarını optik baxımdan mürəkkəbləşdirir ki, bu da peyklər vasitəsilə suyun spektral analizini çətinləşdirir.
Hansı peyk texnologiyalarından istifadə olunur?
Bu mürəkkəb təbiət hadisəsinin öyrənilməsində 2024-cü ildə kosmosa buraxılmış "PACE" missiyası həlledici rol oynayır. "NASA Earth Observatory" tədqiqatçıları bildirirlər ki, bu peyk dünya üzrə okean rənglərini analiz edərək dəniz mühitinin kimyəvi tərkibini və bioloji aktivliyini öyrənməyə imkan verir. Prosesin dinamikasını izləmək üçün əlavə olaraq "Aqua" və "Terra" peyklərinin məlumatlarından da istifadə edilir.
Fitoplanktonların tərkibi və gələcək proqnozlar
Qodard Kosmik Uçuşlar Mərkəzinin tədqiqatçısı Anna Vindl qeyd edir ki, "PACE" məlumatları rəng anomaliyalarında fitoplanktonların rolunu artıq təsdiqləyib. Yaz aylarında günəş aktivliyinin artması ilə çoxalmağa başlayan diatom yosunları və suya firuzəyi rəng verən kokkolitoforidlər bu prosesin əsas iştirakçılarıdır. Kokkolitoforidlərin işığı əks etdirən əhəngli strukturları dəniz səthində parlaq rəng çalarları yaradır və okeanın bio-geokimyəvi dövriyyəsində, xüsusən kalsium karbonatın yaranmasında mühüm rol oynayır.
Alimlərin proqnozlarına görə, yaxın həftələrdə sahil sularının rəngi tədricən öz normal vəziyyətinə qayıdacaq. Lakin güclü fırtınalar və ya digər təbii amillər nəticəsində okeana əlavə qida maddələri daxil olarsa, fitoplanktonların çoxalma prosesi yenidən sürətlənə bilər.
