NASA və ABŞ Energetika Nazirliyi kosmik aparatlar üçün nüvə enerjisi və mühərrik sistemlərinin birgə işlənməsi üçün rəsmi saziş imzalayıblar. 8 oktyabr 2026-cı il tarixində Vaşinqtonda baş tutan sammitdə sənədi NASA rəhbəri Cared Ayzekman və ABŞ-ın energetika naziri Kris Rayt imzalayıblar. 1 noyabr tarixindən qüvvəyə minəcək bu razılaşma yanacaq istehsalından tutmuş sınaq və istismara qədər bütün prosesləri əhatə edir.
"Space Reactor-1 Freedom" layihəsi nəyi hədəfləyir?
Əsas layihələrdən biri olan "Space Reactor-1 Freedom" nüvə elektrik mühərriki ilə təchiz edilmiş ilk planetlərarası aparat olacaq. 2028-ci ilin sonuna planlaşdırılan missiya çərçivəsində aparat Marsa göndəriləcək və 2029-cu ildə təyinat yerinə çatacaq. 12 ton ağırlığında olan bu qurğu 20 kVt gücündə nüvə reaktoru və 12 kVt gücündə Holl mühərriki ilə təchiz ediləcək. Aparat həmçinin "SkyFall" adlı üç kiçik helikopteri daşıyaraq Marsın səthində su buzu axtarışları aparacaq.
Nüvə enerjisi Ay bazası üçün niyə vacibdir?
Proqramın ikinci mərhələsi 2030-cu ilə qədər Ay üçün nəzərdə tutulan "Lunar Reactor-1" stasionar nüvə reaktorunun hazırlanmasıdır. Ay gecələrinin 14 yer sutkası davam etməsi və bəzi qütb kraterlərinin daimi kölgədə qalması günəş panellərinin səmərəliliyini azaldır. Nüvə reaktoru isə günəş işığından asılı olmayaraq yaşayış modullarını, rabitə sistemlərini və elmi avadanlıqları fasiləsiz enerji ilə təmin edəcək.
Nüvə reaktorları və radioizotop generatorların fərqi nədir?
NASA həmçinin radioizotop termoelektrik generatorlarından istifadəni davam etdirir, lakin yeni nəsil nüvə reaktorları tamamilə fərqli prinsipə əsaslanır. Radioizotop sistemlər təbii radioaktiv parçalanmanın istiliyindən istifadə edirsə, yeni reaktorlar idarə olunan zəncirvari nüvə parçalanması ilə daha yüksək elektrik gücü yaradır. Bu texnologiya gələcək böyük tədqiqat komplekslərinin və uzaq məsafəli kosmik uçuşların enerji tələbatını ödəmək üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
