Çinli alimlər tərəfindən aparılan tədqiqat, böyük baldır sümüyünə tətbiq olunan mexaniki yükün beyin travmalarından sonra sağalma prosesinə müsbət təsir etdiyini sübut edib. Siçanlar və mini-donuzlar üzərində aparılan sınaqlar zamanı bu metodun beyin zədələnmələrini azaltdığı, neyronların məhv olmasının qarşısını aldığı və motor funksiyalarının bərpasını sürətləndirdiyi məlum olub. Tədqiqatçılar bu fenomenin "sümük-beyin" oxu vasitəsilə həyata keçdiyini bildirirlər.
Bu kəşf necə işləyir?
Təcrübələr zamanı heyvanların sümüklərinə saniyədə iki dəfə olmaqla 300 dövrlük mexaniki sıxılma tətbiq edilib. Bu prosesdə osteositlər – mexaniki gərginliyə həssas olan sümük hüceyrələri həlledici rol oynayır. Xüsusilə, PIEZO1 zülalı hüceyrə membranının deformasiyasına reaksiya verərək qan dövranına neyroprotektiv maddələrin ifrazını stimullaşdırır. Genetik olaraq PIEZO1 zülalı söndürülən siçanlarda isə bu müalicəvi effektin böyük ölçüdə itdiyi müşahidə edilib.
Hansı risklər var və nə üçün bu vacibdir?
Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu metod hələlik yalnız laboratoriya şəraitində heyvanlar üzərində sınaqdan keçirilib. İnsanlar üçün optimal təzyiq gücü və müddəti hələ məlum deyil, buna görə də travma sonrası özbaşına sümük üzərində mexaniki hərəkətlər etmək təhlükəli ola bilər. Bununla belə, kəşf gələcəkdə beyin travmaları və insultun müalicəsində tamamilə yeni, qeyri-invaziv yanaşmaların tətbiqinə yol aça bilər.
