Raket pillələrinin ayrılması necə həyata keçirilir?
"Falcon 9" raketində pillələrin ayrılması üçün pnevmatik sistem tətbiq olunur. Yüksək təzyiqli helium mexaniki kilidləri açır və dörd pnevmatik itələyici pillələri bir-birindən ayırır. Bu üsul pirotexniki vasitələrlə müqayisədə daha az zibil yaradır və uçuşdan əvvəl sistemin funksional sınaqdan keçirilməsinə imkan verir.
"Starship"-də "isti ayrılma" nədir?
"Starship" sistemi daha mürəkkəb olan "isti ayrılma" (hot-staging) texnologiyasından istifadə edir. Bu zaman "Super Heavy" sürətləndiricisinin mühərrikləri tam sönmədən, yuxarı pillənin "Raptor" mühərrikləri işə düşür. Bu yanaşma pillələr arası keçiddə sürət itkisini minimuma endirir.
Yanacaq həm də idarəetmə mayesi kimi istifadə olunur
"SpaceX" mühəndisləri "Falcon 9"-un birinci pilləsində maraqlı bir optimallaşdırma tətbiq ediblər. Raketin istiqamətini idarə edən hidravlik sistem xüsusi maye əvəzinə, raketin öz yanacağı olan RP-1 kerosinindən istifadə edir. Bu, əlavə çəni və sistemləri aradan qaldıraraq potensial nasazlıq nöqtələrini azaldır.
Eniş ayaqları niyə ləğv edildi?
Əgər "Falcon 9" öz eniş ayaqları ilə yerə enirsə, "Super Heavy" üçün bu sistem tamamilə ləğv edilib. Raket birbaşa buraxılış qülləsinin mexaniki qolları tərəfindən havada tutulur. Bu, raketin çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və eniş mexanizmini yerüstü infrastruktura köçürür.
Təkrar istifadənin miqyası nə qədərdir?
"SpaceX" yalnız birinci pilləni deyil, həm də gövdə örtüklərini (fairing) təkrar istifadə edir. 2025-ci ilin fevral ayına olan məlumata görə, "Falcon" raketlərinin pillələri 384 dəfədən çox, gövdə örtükləri isə 307 missiyada təkrar istifadə olunub. Bu, şirkətin kosmik uçuşların maya dəyərini azaltmaq üçün seçdiyi əsas strategiyadır.
