“SpaceX” şirkəti aşağı Yer orbitində artan toqquşma təhlükələrinə qarşı beynəlxalq ictimaiyyəti və peyk operatorlarını daha sıx əməkdaşlığa dəvət edib. Türkiyədə keçirilən Beynəlxalq Astronavtika Konqresində (IAC) çıxış edən şirkətin baş vitse-prezidenti Maykl Nikolls, orbitin getdikcə daha sıx və təhlükəli hala gəldiyini vurğulayıb. Şirkət, digər operatorların manevr məlumatlarını gizli saxlamasının kosmik infrastruktur üçün ən böyük risk olduğunu bəyan edib.
Nə üçün kosmosda toqquşma riski artır?
Hazırda “Starlink” qruplaşması orbitdəki peyklərin təxminən üçdə ikisinə nəzarət edir və öz koordinatlarını ictimaiyyətə açıq şəkildə təqdim edir. Lakin bəzi digər operatorlar öz trayektoriyalarını gizli saxlayır, bu da qəfil manevrlər zamanı “Starlink” peykləri ilə məsafənin bir neçə on metrə qədər azalmasına səbəb olur. 2026-cı ildə şirkət digər aktiv idarə olunan obyektlərlə 650-yə yaxın təhlükəli yaxınlaşma halı qeydə alıb ki, bunların da yalnız yarısı məlumat mübadiləsi aparıb.
Kosmik təhlükəsizlik üçün hansı addımlar atılmalıdır?
- Məlumat şəffaflığı: Bütün operatorlar peyklərin koordinatları və gözlənilən manevrlər barədə məlumatları öncədən paylaşmalıdır.
- Beynəlxalq əməkdaşlıq: Siyasi məhdudiyyətlər aradan qaldırılmalı və məlumat mübadiləsi ölkə mənşəyindən asılı olmayaraq həyata keçirilməlidir.
- Texnoloji inteqrasiya: “Stargaze” təşəbbüsü kimi platformalar vasitəsilə kosmik obyektlərin hərəkəti sistematik şəkildə izlənilməlidir.
Ekspertlərin proqnozlarına görə, onilliyin sonuna qədər Yer orbitində 500 000-ə yaxın peyk olacaq. Maykl Nikolls qeyd edib ki, toqquşmalar təkcə rabitə sistemlərini sıradan çıxarmır, həm də orbiti gələcəkdə naviqasiyanı çətinləşdirəcək əlavə kosmik zibillə doldurur. “SpaceX” bu təhlükəni minimuma endirmək üçün bütün dünya ölkələrini vahid məlumat bazası yaratmağa çağırır.
