SpaceX şirkətinin "Falcon 9" raketinin ikinci pilləsi, kosmosda bir il yarım hərəkət etdikdən sonra 5 avqust 2026-cı il tarixində Ayın səthinə düşüb. Hadisə Ayın Yerə görünən tərəfinin şimal-qərb hissəsində, "Eynşteyn" krateri yaxınlığında qeydə alınıb. Baxmayaraq ki, bu toqquşma planlaşdırılmamışdı, alimlər onu süni obyektin Ay səthi ilə toqquşmasının nəticələrini tədqiq etmək üçün fürsət kimi dəyərləndiriblər.
Bu toqquşma necə baş verib?
Sözügedən obyekt 15 yanvar 2025-ci il tarixində "Firefly" şirkətinin "Blue Ghost" və "ispace" şirkətinin "Hakuto-R M1" aparatlarını kosmosa çatdıran raket pilləsi olub. NASA və SpaceX mütəxəssislərinin bildirdiyinə görə, pillənin trayektoriyasına günəş aktivliyi və qravitasiya qüvvələri təsir edib. Yanacaq ehtiyatının tükənməsi səbəbindən pilləni idarə etmək və təhlükəsiz trayektoriyaya yönəltmək mümkün olmayıb.
Elmi nəticələr nələrdir?
Təxminən 4 ton ağırlığında və 12 metr uzunluğunda olan pillə Ay səthinə 8 690 km/saat sürətlə çırpılıb. Bu zərbənin enerjisi təxminən 3 ton trotil ekvivalentinə bərabər olub. Avropa Cənub Rəsədxanasının "Very Large Telescope" qurğusu zərbə nəticəsində yaranan toz buludunda natrium və litium izlərini aşkar edib. Koreyanın "Danuri" zondu isə toqquşma yerini və yaranan krateri yüksək dəqiqliklə görüntüləyib.
Nə üçün bu hadisə vacibdir?
Bu hadisə süni obyektin Ay səthi ilə toqquşmasının orbital aparat tərəfindən tam qeydə alındığı ilk hal kimi tarixə düşüb. Alimlər əldə edilən məlumatları "Lunar Reconnaissance Orbiter" missiyası üçün istifadə etməyi planlaşdırırlar. Mütəxəssislər bu hadisənin Ayda gələcək infrastruktur layihələri üçün kosmik zibilin idarə olunmasının vacibliyini bir daha xatırlatdığını vurğulayırlar.
