Moskva Aviasiya İnstitutu və MFTİ-nin tədqiqatçıları tərəfindən hazırlanan yeni qurğu, aşağı Yer orbitində yerləşən kiçik peyklər üçün nəzərdə tutulub. Mühərrik peyklərə hündürlüyü tənzimləməyə, kosmik tullantılardan qaçmağa və missiya başa çatdıqdan sonra orbitdən çıxmağa imkan verir. Layihənin əsas üstünlüyü isə istifadə olunan yanacağın – kriptonun ksenondan 5-10 dəfə daha ucuz olmasıdır.
Bu texnologiya necə işləyir?
Mühərrikin əsasında Holl effekti prinsipi dayanır. Elektrik sahəsi işçi qazı ionlaşdıraraq reaktiv dartı qüvvəsi yaradır. Bu tip mühərriklər az miqdarda yanacaq sərf edərək uzun müddət ərzində davamlı dartı təmin etmək qabiliyyətinə malikdir. Yeni qurğunun resursu 7500 saatdan çox işləməyi və 7 il ərzində peyk tərkibində istismar olunmağı nəzərdə tutur.
Nə üçün kripton seçilib?
Ənənəvi olaraq Holl mühərriklərində yüksək effektivliyi ilə seçilən ksenon istifadə olunur, lakin bu qazın çatışmazlığı və yüksək qiyməti ciddi problemdir. Kriptonun ionlaşma enerjisi daha yüksək olduğu üçün mühəndislər kompakt qurğuda yüksək effektivliyi qoruyub saxlamaq üçün mürəkkəb texniki həllər tətbiq ediblər. Qeyd edək ki, bənzər texnologiya artıq "Busek" və "Astra" şirkətləri tərəfindən "Starlink" peyklərində istifadə olunur.
Layihənin gələcəyi nədir?
2025-ci ildə başlanılan layihə hazırda prototipin sınaq mərhələsindədir. İstehsalat tərəfdaşı olan "Orbitek" şirkəti mühərriklərin seriyalı istehsalına hazırlaşır, "AVEKS" ASC isə enerji təchizatı və idarəetmə sistemləri üzərində işləyir. Məqsəd iri kommersiya və dövlət peyk qruplaşmaları üçün mühərriklərin maya dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salmaqdır.
