NASA, Saturnun ən böyük peyki olan Titan-ın səthindəki mürəkkəb relyefi və gizli mağaraları araşdırmaq üçün yeni bir layihəyə start verib. "SPARK" (Solid-state Propulsion for Autonomous Reconnaissance of Karst) adlanan bu layihə çərçivəsində, ənənəvi mühərriklərdən fərqli olaraq, elektrohidrodinamik və ya ion mühərrikləri ilə təchiz edilmiş kiçik uçan robotların hazırlanması nəzərdə tutulur.
Nə üçün ənənəvi robotlar kifayət etmir?
Titan, Günəş sistemində səthində maye gölməçələri olan yeganə göy cismidir, lakin burada su əvəzinə metan və etan kimi maye karbohidrogenlər mövcuddur. Bu maddələr səthi aşındıraraq karst relyefi, çuxurlar və yeraltı boşluqlar yaradır. Dəniel Dryu-nun rəhbərlik etdiyi Hava Universiteti komandası bildirir ki, ənənəvi planetar avtomobillər bu cür dik yamaclı və çətin ərazilərdə hərəkət edə bilməz. Buna görə də, daha böyük kosmik aparat tərəfindən daşınacaq mini-aorobotlar mağaralara daxil olaraq müstəqil kəşfiyyat aparacaqlar.
İon mühərrikləri Titan şəraitində niyə daha effektivdir?
"SPARK" robotlarının əsas üstünlüyü hərəkət mexanizmindədir. Yer kürəsindəki şəraitdən fərqli olaraq, Titan-ın azotla zəngin və son dərəcə soyuq atmosferi ion mühərriklərinin işini 100 dəfədən çox artıra bilər. Hərəkətli hissələri olmayan bu bərk cisimli mühərriklər, ekstremal soyuqda mexanizmlərin donması problemini aradan qaldırır. Həmçinin, bu texnologiya səthdəki çöküntüləri narahat etmədən uçuş həyata keçirməyə imkan verir.
Layihənin gələcəyi necə görünür?
Hazırda layihə doqquz aylıq ilkin mərhələdədir və bu müddətdə kompüter modelləşdirməsi ilə istilik testləri aparılacaq. Əgər texnologiya özünü doğruldarsa, ikinci mərhələ təxminən iki il davam edəcək. Hələlik bu robotların 2028-ci ildə uçuşu planlaşdırılan "Dragonfly" missiyasına daxil edilib-edilməyəcəyi dəqiqləşməyib. Lakin uğurlu nəticə əldə olunarsa, bu mini-robotlar gələcək kosmik missiyalar üçün yeni üfüqlər açacaq.
