NASA-nın "Perseverance" marsoxodu Mars planetində apardığı tədqiqatlar zamanı mürəkkəb üzvi birləşmələrin mövcudluğunu rəsmən təsdiqləyib. "Ezero" kraterindəki qədim göl çöküntülərindən götürülən nümunələrdə yüzlərlə mürəkkəb karbon molekulu aşkar edilib. Alimlərin fikrincə, bu tapıntı milyardlarla il əvvəl Marsın iqliminin Yer kürəsinə bənzədiyini və orada mikrob həyatının mövcud ola biləcəyini göstərir.
Bu tapıntı necə aşkar edilib?
Tədqiqat marsoxodun robot qolunda yerləşən SHERLOC spektrometri vasitəsilə həyata keçirilib. Cihaz raman və lüminessensiya spektroskopiyasından istifadə edərək süxurların tərkibindəki mineralları və üzvi maddələri müəyyən edib. Nəticədə, Yer kürəsindəki qədim süxurlarda və meteoritlərdə rast gəlinən makromolekulyar karbon strukturları aşkar olunub. Bu üzvi maddələr silikatlar, karbonatlar və sulfatlarla əlaqəli şəkildə tapılıb ki, bu da onların uzun müddət günəş radiasiyasından qorunduğunu göstərir.
Bu kəşf nə dərəcədə əhəmiyyətlidir?
Xüsusilə maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, üzvi maddələr təkcə "Ezero" kraterində deyil, həm də onun hüdudlarından kənarda tapılıb. Bu, həyatın yalnız qədim göllərdə deyil, planetin digər bölgələrində də mövcud ola biləcəyinə dair ehtimalları artırır. Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, tapılan maddələrin bioloji mənşəli olması hələlik sübuta yetirilməyib. Karbon strukturları hidrotermal reaksiyalar və ya meteoritlərin təsiri nəticəsində də yaranmış ola bilər.
Nə üçün dəqiq cavab hələlik mümkün deyil?
"Perseverance" marsoxodunun daxili avadanlıqları üzvi maddələrin bioloji, yoxsa qeyri-bioloji mənşəli olduğunu dəqiq ayırd etmək üçün kifayət deyil. İlkin planlara əsasən, bu nümunələrin Yerə gətirilməsi və laboratoriya şəraitində tədqiqi nəzərdə tutulurdu. Lakin NASA-nın Marsdan nümunələrin qaytarılması proqramının ləğv edilməsi səbəbindən, Qırmızı planetdə həyatın olub-olmaması ilə bağlı yekun qərar gələcək missiyalara qədər təxirə salınıb.
