"NASA"-nın Curiosity marsoxodundakı ChemCam cihazından istifadə edən alimlər qrupu, Marsın Qeyl kraterində bu günə qədər planetdə bir yerdə tapılan ən yüksək dəmir, manqan və sink konsentrasiyasını aşkar ediblər. Bu metallar qaya süxurlarında heyrətamiz dərəcədə yaxşı qorunmuş dalğa izlərində tapılıb ki, bu da həmin ərazidə dayaz bir gölün mövcudluğuna güclü dəlalət edir. Yer kürəsində bu cür zəngin metal çöküntüləri, demək olar ki, həmişə mikroorqanizmlərin yaşadığı yerlərdə baş verən oksidləşmə-reduksiya reaksiyaları nəticəsində yaranır.
Bu kəşf nə üçün vacibdir?
Marsda oxşar şəraitin tapılması elmi ictimaiyyətdə böyük maraq doğurur. Bu, Qeyl kraterinin vaxtilə potensial həyat üçün əlverişli şəraitə malik qədim bir gölə ev sahibliyi etdiyini göstərir. Los-Alamos Milli Laboratoriyasının tədqiqatçısı Patrik Qasda qeyd edir:
"Metallar qorunub saxlanılmış dalğa izlərində tapılıb ki, bu da kraterdə gölün mövcudluğuna dair ən bariz sübutdur. Daha təəccüblüsü odur ki, bu göl Şarp dağının yüksəkliyində, Marsın iqliminin quraqlaşdığı bir dövrdə formalaşmış süxurların yerləşdiyi ərazidə olub."
"ChemCam" texnologiyası necə işləyir?
ChemCam cihazı lazerlə induksiya edilmiş qığılcım emissiya spektroskopiyası metodundan istifadə edir. O, plazma yaratmaq üçün süxurları lazerlə yandırır və daha sonra planetin səthində hansı elementlərin olduğunu müəyyənləşdirmək üçün həmin plazmadan gələn işığı analiz edir. Bu alət Los-Alamos Milli Laboratoriyası və Astrofizika və Planetologiya Tədqiqatları İnstitutunun (IRAP) birgə səyləri ilə yaradılıb. Curiosity marsoxodu isə "NASA"-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyası tərəfindən inşa edilib və idarə olunur.
Gələcək tədqiqatlar üçün yeni hədəflər
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Amapari Marker Band adlanan qaya zolağında bu metalların tapılması, Mars quruduqca belə mikrobial həyatın yaşaya biləcəyi təcrid olunmuş su hövzələrinin qaldığını ehtimal etməyə imkan verir. Dəmir, manqan və sink yataqları Qırmızı planetin gələcək tədqiqatları üçün əsas rol oynayacaq. Bu tapıntılar Curiosity aparatının növbəti hədəflərini müəyyənləşdirməyə və ya Yerə nümunələr gətirmək üçün potensial missiya yerlərini seçməyə kömək edəcək. Tədqiqatın nəticələri Journal of Geophysical Research: Planets jurnalında dərc olunub.
