NASA-nın Qoddard Kosmik Uçuşlar Mərkəzi tərəfindən hazırlanan LEMS (Lunar Environment Monitoring Station) stansiyası artıq tam istifadəyə hazırdır. Bu cihaz gələcək "Artemida" missiyaları zamanı astronavtlar tərəfindən Ayın cənub qütbünə yerləşdiriləcək. Stansiya Ay zəlzələləri və meteoroid düşməsi nəticəsində yaranan titrəyişləri qeydə alaraq, alimlərə Ayın daxili strukturu haqqında yeni məlumatlar verəcək.
LEMS texnologiyası necə işləyir?
Kiçik bir çamadan ölçüsündə olan LEMS təxminən 30 kiloqram ağırlığındadır və iki yüksək həssas seysmomestrdən ibarətdir. Cihazın ən mühüm özəlliyi onun modul konstruksiyasıdır ki, bu da gələcəkdə digər elmi avadanlıqların inteqrasiyasını asanlaşdırır. Stansiya "Artemida" astronavtları tərəfindən quraşdırıldıqdan sonra tam avtonom rejimdə fəaliyyət göstərəcək və ayda bir dəfə toplanmış məlumatları Yerə ötürəcək.
Ekstremal şəraitdə necə sağ qalacaq?
Ayın 14 yer sutkası davam edən gecə dövründə temperatur -240 °C-yə qədər düşə bilir. LEMS bu çətin şəraitdə işləmək üçün radioizotop enerji mənbələrindən istifadə etmir; əvəzində xüsusi istilik izolyasiya materialları və termorequlyasiya sistemi ilə öz istiliyini qoruyub saxlayır. Enerji təchizatı isə cihazın üzərindəki çevik günəş panelləri vasitəsilə həyata keçirilir.
Bu missiya niyə vacibdir?
Bu layihə 1969-1972-ci illərdəki "Apollon" proqramının başlatdığı elmi tədqiqatların davamıdır. O dövrdə quraşdırılmış cihazlar 13 minə yaxın seysmik hadisəni qeydə almışdı, lakin onlar yalnız ekvatorial zonanı əhatə edirdi. LEMS isə Ayın cənub qütbündəki aktivliyi izləyərək, gələcək insanlı missiyaların təhlükəsizliyi və Ayın geoloji tarixi üçün kritik məlumatlar toplayacaq.
