NASA, Ayın səthində rabitəni təmin etmək məqsədilə "Modulate Space Corporation" şirkəti ilə 38 milyon ABŞ dolları dəyərində müqavilə imzalayıb. Layihə çərçivəsində 5G texnologiyası ilə yanaşı, Wi-Fi 6 dəstəyi də olan vahid rabitə sisteminin qurulması nəzərdə tutulur. Bu infrastruktur gələcək Ay bazasında kosmonavtların, robotların və digər texniki avadanlıqların bir-biri ilə fasiləsiz əlaqə saxlamasına imkan verəcək.
Layihənin icra mərhələləri necə olacaq?
İşlər NASA-nın Klivlenddəki Qlenn Tədqiqat Mərkəzi üçün iki əsas mərhələdə həyata keçiriləcək. Birinci mərhələdə 2026-cı il oktyabrın 1-dən 2028-ci il yanvarın 31-dək "5G Network-in-a-Box" adlı kompakt mobil şəbəkə sistemi laboratoriya şəraitində sınaqdan keçiriləcək. İkinci mərhələ isə 2026-cı il noyabrın 30-dan 2028-ci il dekabrın 31-dək davam edəcək və sistemin birbaşa Ay səthində uçuş nümayişini əhatə edəcək.
Bu texnologiya niyə vacibdir?
NASA bu layihə ilə texnologiyanın hazırlıq səviyyəsini (TRL) 3-dən 6-7 səviyyəsinə qaldırmağı hədəfləyir. Yeni sistem təkcə radioavadanlıqları deyil, həm də proqram təminatı və idarəetmə sistemlərini əhatə edən miqyaslana bilən bir şəbəkə olacaq. Gələcəkdə bu şəbəkə LunaNet standartı vasitəsilə digər kosmik agentliklərin və şirkətlərin cihazları ilə də uyğunlaşdırılacaq.
Əvvəlki təcrübələr nə öyrədib?
Layihəni icra edən "Modulate Space" (həmçinin "Modul8" kimi tanınır) şirkəti Nokia Bell Labs-ın keçmiş mütəxəssislərindən formalaşıb. Onlar artıq 2025-ci ilin martında Intuitive Machines şirkətinin "Athena" eniş aparatında ilk 4G/LTE şəbəkəsini sınaqdan keçiriblər. Həmin sınaq zamanı enerji çatışmazlığı səbəbindən şəbəkə cəmi 25 dəqiqə fəaliyyət göstərsə də, yeni 5G layihəsi Ayın relyefi və atmosfer şəraitində daha dayanıqlı rabitə qurmağı hədəfləyir.
