ABŞ-ın Milli Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar İdarəsi (NASA) yeni "Probe Explorers" sinfinin ilk missiyası kimi "PRIMA" kosmik teleskopunu seçib. Layihə hazırda ilkin layihələndirmə və texnologiyaların hazırlanması mərhələsinə keçib. Əgər bütün texniki yoxlamalar uğurla başa çatarsa, teleskopun 2033-cü ildə orbitə çıxarılması nəzərdə tutulur.
"PRIMA" teleskopu hansı məqsədlə istifadə olunacaq?
"PRIMA" (PRobe far-Infrared Mission for Astrophysics) uzaq infraqırmızı diapazonda müşahidələr aparmaq üçün nəzərdə tutulub. Bu spektral diapazon, görünən işıq və ya digər infraqırmızı dalğalarla müşahidəsi çətin olan kosmik tozun arxasında gizlənən prosesləri görməyə imkan verir. Teleskopun 1,8 metr diametrli əsas güzgüsü vasitəsilə alimlər ulduzların doğulması, planet sistemlərinin formalaşması və superkütləli qara dəliklərin böyüməsi kimi mürəkkəb hadisələri araşdıracaqlar.
Layihənin texniki və maliyyə detalları nələrdir?
Layihənin tam təsdiqlənəcəyi təqdirdə, onun maksimum dəyəri 1,2 milyard ABŞ dolları təşkil edəcək. Bu məbləğə buraxılış xərcləri daxil deyil. Teleskopun yüksək həssaslığını təmin etmək üçün cihazlar son dərəcə aşağı temperaturlarda işləyəcək. Elmi proqramın ilkin müddəti beş il olaraq müəyyən edilib və bu müddət ərzində FIRESS spektrometri və PRIMAger kamerası vasitəsilə mühüm məlumatlar toplanacaq.
Beynəlxalq əməkdaşlıq və növbəti addımlar
Missiyanın idarəçiliyi NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyası (JPL) tərəfindən həyata keçiriləcək. Layihədə İtaliya, Fransa, Almaniya, Kanada, Cənubi Koreya, Yaponiya və Böyük Britaniya-nın kosmik agentlikləri də daxil olmaqla geniş beynəlxalq tərəfdaşlıq nəzərdə tutulur. Növbəti mərhələdə mühəndislər konstruksiyanı və elmi alətləri detallı şəkildə işləyib hazırlayacaqlar, bundan sonra isə NASA layihənin tam miqyaslı inşasına icazə verib-verməyəcəyinə qərar verəcək.
