Harvard Universiteti-nin tədqiqatçıları Dэniel Kroker, Dэvid Conston, həmçinin Konel Aleksander və Mark Timmens tərəfindən aparılan yeni araşdırma, qədim karbonlu meteoritlərdəki üzvi maddələrin Günəş sistemi-nin ilkin mərhələlərindən qalan kimyəvi izlərini daşıdığını ortaya qoyub. Yüksək dəqiqlikli ölçmələr göstərib ki, bu izotop tərkibi milyardlarla il ərzində asteroidlərin daxilində baş verən su və istilik təsirlərinə baxmayaraq, demək olar ki, dəyişməz qalıb.
Bu kəşf niyə vacibdir?
Tədqiqatçılar CI, CM və CR tipli meteoritləri, həmçinin Bells və Tarda kimi nadir karbonlu xondritləri analiz ediblər. Oksigenin üç sabit izotopunun (oksigen-16, oksigen-17 və oksigen-18) nisbətini ölçən alimlər, maddənin mənşəyini müəyyən etməyə nail olublar. Nəticələr göstərir ki, üzvi maddələrdəki oksigen izotopları CCAM xətti ilə uyğunluq təşkil edir və bu, onların planetlərin yaranmasından əvvəlki ilkin rezervuarlardan qaynaqlandığını sübut edir.
Meteortit üzvi maddələri haradan gəlir?
Karbonlu xondritlər Günəş sisteminin formalaşdığı ilkin maddəni qoruyub saxlayan ən vacib obyektlər hesab olunur. Bu meteoritlər böyük miqdarda karbon, su və üzvi birləşmələri özündə cəmləşdirir. Alimlərin fikrincə, bu maddələr ya ulduzlararası mühitdə, ya da gənc ulduzu əhatə edən protoplanetar diskdə yaranıb. Yeni tapıntılar bu üzvi maddələrin böyük hissəsinin məhz protoplanetar diskdə formalaşdığına dair nəzəriyyəni dəstəkləyir.
Tədqiqatın nəticələri "Proceedings of the National Academy of Sciences" jurnalında dərc olunub. Müəlliflər qeyd edirlər ki, bu kəşf birbaşa həyatın mənşəyi ilə bağlı olmasa da, Günəş sisteminin 4,5 milyard il əvvəlki kimyəvi proseslərini anlamaq üçün mühüm addımdır. Gələcəkdə karbon, hidrogen və azot izotoplarının müqayisəsi bu maddələrin dəqiq mənşəyini daha dərindən öyrənməyə imkan verəcək.
