Sidney Universiteti-nin alimləri tərəfindən hazırlanan yeni tədqiqat, "Mars" planetinin səthini əhatə edən ən genişmiqyaslı torpaq təsnifatını təqdim edir. Orbital müşahidələr və riyazi modelləşdirmə vasitəsilə 800 milyona yaxın sahə təhlil edilərək 2000 fərqli torpaq sinfi müəyyən edilib. CATENA jurnalında dərc olunan bu iş, Provisional Polythetic Areth Classification System (PPACS) adlı yeni sistemə əsaslanır.
Bu təsnifat sistemi necə işləyir?
Yeni sistem 10 əsas qrup, 100 aralıq kateqoriya və 2000 xüsusi sinifdən ibarətdir. Alimlər bu torpaq növlərini adlandırmaq üçün qədim yunan müharibə tanrısı Ares-in adından götürülmüş "areth" terminini təklif ediblər. Təsnifat torpaqların mineral tərkibi, turşuluq dərəcəsi, struktur xüsusiyyətləri və təbəqə qalınlığı kimi parametrlərə görə aparılıb.
Hansı torpaq növü bitkiçilik üçün daha əlverişlidir?
Tədqiqatın praktiki tətbiqlərindən biri, Mars torpağının kənd təsərrüfatı üçün yararlılığının qiymətləndirilməsidir. Nohibareth adlı torpaq sinfi, su saxlama qabiliyyəti və pH səviyyəsinə görə 0,93 balla ən perspektivli növ kimi seçilib. Bu torpaq növü 72% gil hissəciklərindən ibarətdir və Farsida, Ərəbistan Torpağı və Eliziy düzənliklərində müşahidə olunur.
Hansı risklər və məhdudiyyətlər mövcuddur?
Alimlər xəbərdarlıq edir ki, yüksək qiymətləndirmə torpağın birbaşa əkin üçün hazır olması demək deyil. Modelləşdirmə zamanı torpaqdakı zəhərli perxloratlar, azot çatışmazlığı və dərinliklə bağlı dəyişikliklər tam nəzərə alınmayıb. Gələcək mərhələdə yerli analoqlar üzərində eksperimentlər keçirilərək, bu torpaqların bitki böyüməsinə təsiri daha dəqiq yoxlanılacaq.
