"Fervo Energy" şirkəti tərəfindən Yuta ştatında işə salınan "Cape Station" layihəsi, geotermal enerjinin əldə edilməsində yeni bir mərhələni təmsil edir. Şirkət təbii isti su mənbələrindən istifadə etmək əvəzinə, yerin iki kilometrdən çox dərinliyindəki isti qayalara su vurmaqla süni yolla buxar yaradır. Bu texnologiya sayəsində elektrik enerjisi günün istənilən vaxtı, demək olar ki, planetin istənilən nöqtəsində istehsal edilə bilər.
Bu texnologiya necə işləyir?
Şirkət neft sənayesində istifadə olunan qazma üsullarından yararlanaraq yerin dərinliyində qapalı konturlar formalaşdırır. Soyuq su üfüqi şaxtalara vurulur, burada 200 °C-dən çox temperatura qədər qızaraq buxara çevrilir və turbinləri hərəkətə gətirir. "Google" ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilən bu layihənin birinci mərhələsi 33 MVt gücündədir, lakin 2028-ci ilə qədər ümumi gücün 400 MVt-a çatdırılması planlaşdırılır.
İqtisadi və ekoloji perspektivlər
Hazırda bu texnologiyanın tətbiqi ənənəvi qaz elektrik stansiyaları ilə müqayisədə daha bahadır. "Fervo Energy" bir kilovat üçün 7000 ABŞ dolları həcmində kapital xərcləri nəzərdə tutur, lakin layihənin növbəti mərhələlərində bu rəqəmin 5500 ABŞ dollarına enəcəyi gözlənilir. Əsas üstünlük isə ekoloji təmizlikdir: stansiyaların işi atmosferə istixana qazlarının atılması ilə müşayiət olunmur.
Hansı risklər var?
Texnologiyanın geniş yayılması ilə bağlı bəzi narahatlıqlar da mövcuddur. Mütəxəssislər süni yolla yaradılan geotermal mənbələrin seysmik aktivliyə, yəni zəlzələlərə səbəb ola biləcəyindən ehtiyat edirlər. "Cape Station" stansiyasının tammiqyaslı fəaliyyəti təkcə texnologiyanın səmərəliliyini deyil, həm də onun uzunmüddətli istismar təhlükəsizliyini sübut etmək üçün mühüm sınaq meydanı olacaq.
