"Katalyst Space Technologies" şirkəti tərəfindən hazırlanan LINK robotlaşdırılmış aparatı, NASA-nın "Neil Gehrels Swift Observatory" kosmik rəsədxanasının orbitini dəyişdirmək üçün tarixi bir missiyaya başlayır. 2025-ci ilin sentyabrında imzalanmış 30 milyon ABŞ dolları dəyərindəki müqavilə çərçivəsində həyata keçirilən bu layihə, əvvəlcədən xidmət üçün nəzərdə tutulmayan bir peyki orbitdə təmir etməyi hədəfləyir. 27 iyun tarixində "Northrop Grumman" şirkətinin "Pegasus XL" raketi vasitəsilə Sakit okean üzərindəki "Stargazer" təyyarəsindən buraxılacaq aparat, teleskopun ömrünü uzatmaq üçün kritik bir rol oynayacaq.
Bu missiya nə üçün vacibdir?
2004-cü ildə orbitə çıxarılan "Swift" teleskopu qamma şüalanmalarını və kainatdakı yüksək enerjili hadisələri müşahidə etmək üçün istifadə olunur. İyirmi ildən çoxdur fəaliyyət göstərən cihazın orbiti atmosfer müqaviməti səbəbindən tədricən aşağı düşür və 2026-cı ilin sonuna qədər atmosferə daxil olaraq yanma riski ilə üz-üzədir. NASA-nın bu cəhdi uğurlu olarsa, teleskop daha bir neçə il elmi tədqiqatlarını davam etdirə biləcək. Eyni zamanda, bu əməliyyat gələcəkdə "Hubble" teleskopu üçün də oxşar xilasetmə missiyalarının həyata keçirilməsinə yol açacaq.
Texniki çətinliklər nədən ibarətdir?
Missiyanın ən mürəkkəb mərhələsi LINK aparatının "Swift" ilə yaxınlaşması və ona qoşulması olacaq. Teleskopun dizaynında xüsusi tutma nöqtələri və ya yerləşdirmə sistemləri nəzərdə tutulmadığı üçün, LINK üç ədəd robotlaşdırılmış manipulyatorla təchiz edilib. Xoşbəxtlikdən, "Swift" hələ də tam işlək vəziyyətdədir və yaxınlaşma zamanı öz mövqeyini tənzimləyərək LINK aparatına kömək edə biləcək. Ekspertlərin proqnozlarına görə, 2026-cı ilin payızına qədər orbit hündürlüyü 300 kilometrdən aşağı düşərsə, bu əməliyyatın icrası qeyri-mümkün olacaq.
