"Reflect Orbital" şirkəti günəş enerjisini Yerə yönəltmək məqsədilə orbitə "Eärendil-1" adlı peyk buraxmağı planlaşdırır. ABŞ-ın Federal Rabitə Komissiyası (FCC) tərəfindən təsdiqlənən bu layihə, gələcəkdə 50 minə yaxın güzgü peykindən ibarət donanma yaratmağı hədəfləyir. Şirkət bu sistemin gecə saatlarında küçələrin işıqlandırılması, kənd təsərrüfatı məhsuldarlığının artırılması və axtarış-xilasetmə əməliyyatlarına kömək edəcəyini iddia edir.
Bu texnologiya hansı təhlükələri daşıyır?
Astronomlar və elmi qurumlar, xüsusilə Amerika Astronomiya Cəmiyyəti (AAS) və Kral Astronomiya Cəmiyyəti (RAS), bu layihənin astronomiya elmi üçün dağıdıcı olacağını bildirirlər. Peyklərin yaratdığı işıq şüaları teleskoplarla müşahidəni çətinləşdirəcək, atmosferdəki işıq səpilməsi isə gecə səmasını 3-4 dəfə daha parlaq edəcək. Bu, uzaq qalaktikaların və Yer üçün təhlükəli asteroidlərin aşkarlanmasını demək olar ki, qeyri-mümkün edə bilər.
İnsan sağlamlığı üçün risklər nələrdir?
Layihənin ən narahatedici tərəflərindən biri insanların göz sağlamlığına vura biləcəyi ziyandır. Reflect Orbital özü FCC-yə təqdim etdiyi sənədlərdə, 12 düymlük teleskopla bu peyklərə baxmağın qalıcı göz zədələrinə səbəb ola biləcəyini etiraf edib. Mütəxəssislər, bu riskin 2000-ci illərdəki Rusiya "Znamya" layihəsi ilə müqayisə oluna biləcək qədər ciddi olduğunu vurğulayırlar.
Tənzimləmə çatışmazlığı və gələcək
Hazırda kosmik obyektlərin parlaqlığını tənzimləyən beynəlxalq və ya yerli qanunvericilik bazası mövcud deyil. FCC bu məsələnin onların səlahiyyət dairəsindən kənarda olduğunu bəyan edərək məsuliyyətdən kənarlaşır. Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı (IAU) isə təhlükəsizlik tədbirləri görülməyəcəyi təqdirdə, kosmik güzgü layihələrinin tamamilə qadağan edilməsini təklif edir.
