Dünyanın ən böyük eksperimental termonüvə reaktoru olan "ITER" layihəsində tarixi addım atılıb. Fransanın Sen-Pol-le-Dürans kommunasında inşa edilən reaktorun vakuum kamerasının sonuncu, doqquzuncu sektoru tikinti sahəsinə gətirilib. Bu komponent reaktorun ürəyi sayılır və termonüvə reaksiyalarının təhlükəsiz şəraitdə baş verməsi üçün əsas mühit rolunu oynayır.
Bu nəhəng qurğu necə xüsusiyyətlərə malikdir?
Yığıldıqdan sonra diametri 19,4 metrə, ümumi çəkisi isə 8500 tona çatacaq vakuum kamerası paslanmayan poladdan hazırlanıb. Hündürlüyü 14 metr olan bu nəhəng qurğunun daxili həcmi 1400 kubmetr təşkil edir. Hər bir sektor təxminən 440 ton ağırlığındadır və mürəkkəb qaynaq işləri tələb edir; məsələn, beş Avropa istehsalı olan sektorun hazırlanmasına 750 km qaynaq tikişi və iki milyondan çox insan-saatı sərf olunub.
Beynəlxalq əməkdaşlıq nəticəsində nə əldə edilib?
"ITER" layihəsi Çin, Avropa, Hindistan, Yaponiya, Koreya, Rusiya və ABŞ daxil olmaqla 35 ölkənin birgə səyi ilə həyata keçirilir. "ITER"-in baş direktoru Pietro Barabaşki bildirib ki, layihənin unikallığı təkcə texniki mürəkkəbliyində deyil, həm də dəyişən siyasi mühitdə beynəlxalq əməkdaşlığı qoruyub saxlaya bilməsindədir. Reaktorun istismara verilməsi tarixi 2039-cu il olaraq müəyyən edilsə də, tikinti işləri artıq 2024-cü ildə tam yekunlaşıb.
