Beynəlxalq alimlər qrupu tərəfindən aparılan genişmiqyaslı araşdırma, "FNIP1" genindəki nadir mutasiyaların insan orqanizmini 2-ci tip diabet və müxtəlif ürək-damar xəstəliklərindən qoruya biləcəyini müəyyən edib. Üç qitədən bir milyondan çox insanın məlumatlarını təhlil edən tədqiqatçılar, bu genetik varianta sahib olan şəxslərdə metabolik xəstəliklər riskinin təxminən 60% daha aşağı olduğunu müşahidə ediblər. Sözügedən mutasiya olduqca nadirdir və təxminən 7000 nəfərdən birində rast gəlinir.
Bu gen necə işləyir və niyə vacibdir?
"FNIP1" geni hüceyrə enerjisinin sərfiyyatı, mitoxondrilərin fəaliyyəti və hüceyrə komponentlərinin təkrar emalı proseslərində mühüm rol oynayan zülalı kodlaşdırır. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu genin funksiyasının qismən itirilməsi orqanizmdəki enerji mübadiləsinin "əyləcini" zəiflədir. Nəticədə, bədən enerjini toplamaq əvəzinə onu daha sürətlə yandırmağa başlayır. İnsan qaraciyər hüceyrələri üzərində aparılan təcrübələr, "FNIP1" zəiflədildikdə yağ yandırma prosesi ilə bağlı genlərin aktivləşdiyini təsdiqləyib.
Gələcək müalicə üsulları üçün nə vəd edir?
Siçanlar üzərində aparılan sınaqlar göstərib ki, bu metabolik yolun tənzimlənməsi yüksək kalorili qidalanma zamanı belə qaraciyərin zədələnməsinin qarşısını alır və insulin həssaslığını artırır. Alimlər qeyd edirlər ki, bu təsir mexanizmi hazırda piylənmə və diabetin müalicəsində istifadə olunan "GLP-1" preparatlarına bənzəsə də, onlardan fərqli olaraq birbaşa hüceyrə səviyyəsində enerji balansına təsir göstərir. "Nature" jurnalında dərc olunan bu araşdırma, "FNIP1" genini gələcək dərman vasitələri üçün potensial hədəfə çevirir.
