Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) tərəfindən 2023-cü ildə istifadəyə verilən və 1 milyard avro dəyərində investisiya qoyulan “Euclid” kosmik teleskopu, Süd Yolu qalaktikasının mərkəzini indiyədək görünməmiş dəqiqliklə görüntüləyib. 23 mart 2025-ci il tarixində tamamlanan 26 saatlıq müşahidələr nəticəsində, 60 milyondan çox ulduzun yer aldığı nəhəng bir mozaika yaradılıb. Bu görüntü teleskopun geniş sahəni yüksək həssaslıqla əhatə etmək qabiliyyətini bir daha sübut edir.
Bu kəşf ekzoplanetlərin öyrənilməsinə necə təsir edəcək?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu yeni məlumatlar ekzoplanetlərin kəşfi sahəsində yeni bir eranın başlanğıcıdır. Qalaktik mərkəz qravitasiya mikrolinziyası texnikası üçün ideal bir bölgə hesab olunur. Mançester Universitetindən astrofizik İmonn Kerins qeyd edir ki, bu texnika vasitəsilə bəşəriyyət 6000-dən çox ekzoplanetdən 100 000-dən çox planetin kəşfinə doğru irəliləyə bilər.
Qravitasiya mikrolinziyası nədir?
Qravitasiya mikrolinziyası iki ulduzun müşahidə nöqtəsinə nisbətən düzülməsi zamanı baş verən hadisədir. Ön plandakı ulduz böyüdücü şüşə effekti yaradaraq arxa plandakı ulduzun işığını gücləndirir. Əgər ön plandakı ulduzun ətrafında planet varsa, onun qravitasiya təsiri işıqdakı dəyişiklikləri izləməyə imkan verir. Paris Astrofizika İnstitutundan Jan-Filipp Boli bildirir ki, bu görüntü artıq məlum olan 51 planet sistemini əhatə edir və gələcəkdə minlərlə yeni sistemin kəşfinə yol açacaq.
Gələcək tədqiqatlar üçün hansı perspektivlər var?
Hazırda “Euclid” teleskopu birbaşa yeni ekzoplanetlər kəşf etməsə də, onun topladığı məlumatlar gələcək müşahidələr üçün təməl rolunu oynayır. Xüsusilə, “Nancy Grace Roman” teleskopunun planlaşdırdığı tədqiqatlar üçün bu görüntülər “zaman etalonu” kimi istifadə ediləcək. Layihə rəhbəri Nataliya Reksini vurğulayır ki, bu məlumatlar alimlərə ulduzların hadisədən əvvəlki vəziyyətini müqayisə etmək imkanı verəcək.
