"NASA"-nın "Curiosity" marsoxodu Marsda həyatın mümkünlüyünü araşdırmaq istiqamətində mühüm nailiyyət əldə edib. "Gale" kraterindəki gil zəngin süxur nümunələrində 21 növ karbon əsaslı üzvi molekul müəyyən edilib ki, bunlardan 7-si Qırmızı planetdə ilk dəfədir qeydə alınır. Alimlər bu tapıntının həyatın birbaşa sübutu olmadığını, lakin planetin qədimdə bioloji prosesləri dəstəkləyə biləcək kimyəvi mühitə sahib olduğunu göstərdiyini vurğulayırlar.
Üzvi maddələrin qorunub saxlanması nə üçün vacibdir?
Tədqiqatın ən diqqətçəkən məqamı molekulların tərkibindən daha çox, onların milyardlarla il ərzində radiasiya və sərt iqlim şəraitinə baxmayaraq qorunub saxlanmasıdır. Texas A&M Universiteti-nin astrobioloqu Maykl Tays qeyd edir ki, bu maddələr abiotik proseslər və ya meteoritlərin təsiri ilə də yarana bilər. Lakin onların süxurlarda bu qədər uzun müddət qalması, Marsın qədim tarixini öyrənmək üçün unikal bir "arxiv" rolunu oynayır.
Marsın geoloji tarixi Yerlə necə müqayisə olunur?
Mütəxəssislərin fikrincə, Mars süxurları Yer planetində geoloji proseslər nəticəsində silinmiş "həyatdan əvvəlki dövrə" aid məlumatları özündə saxlaya bilər. Bu, Yer kürəsində tapılması mümkün olmayan bir tarixi qeyddir. "Perseverance" marsoxodunun "PIXL" aləti vasitəsilə aparılan son araşdırmalar da süxurlarda mikrob mənşəli enerji mənbələri və kimyəvi izlərlə əlaqəli potensial biosiqnaturların olduğunu göstərir.
Tədqiqat qrupu hazırda Marsdan əldə edilən məlumatları Cənubi Afrikadakı qədim yerüstü çöküntülərlə müqayisə edərək, həyatın formalaşma proseslərini daha dərindən analiz edir. "Nature" jurnalında dərc olunan bu elmi iş, gələcək missiyalar üçün yeni hədəflər müəyyən edir. Alimlər düzgün nümunə toplamaqla, Marsda keçmiş həyatın izlərini və ya həyatın yaranmasına səbəb olan ilkin kimyəvi reaksiyaları tam dəqiqliyi ilə aşkar edə biləcəklərinə inanırlar.
