Çinin cənub-qərb bölgəsində yerləşən Siçuan çökəkliyində təbii hidrogenin rekord təmizlik səviyyəsi qeydə alınıb. 2026-cı ilin iyun ayında Çendu şəhərinin cənubunda baş verən naməlum sızmadan sonra aparılan laboratoriya analizləri qazın 97,33 faizdən 98,24 faizə qədər hidrogendən ibarət olduğunu təsdiqləyib. Qazın tərkibindəki digər qarışıqlar isə yalnız cüzi miqdarda azot və metandan ibarətdir.
Bu hidrogen necə əmələ gəlib?
Tədqiqatçılar qazın mənşəyini müəyyən etmək üçün karbon izotopları üzərində ətraflı kimyəvi analizlər aparıblar. Məlum olub ki, hidrogen yer qabığının dərinliklərindəki qeyri-üzvi maye sistemlərindən qaynaqlanır. Geoloji quruluşun təhlili göstərir ki, Şimyan-Myaovan ofiolit qurşağı yaxınlığındakı vulkanik süxurlar və serpentinləşmiş peridotitlər hidrogenin davamlı istehsalı üçün mənbə rolunu oynayır.
Nə üçün bu kəşf enerji sektoru üçün vacibdir?
Uzun müddət geoloqlar hidrogen molekullarının kiçik ölçüləri səbəbindən yeraltı strukturlarda uzun müddət qala bilməyəcəyini düşünürdülər. Lakin Siçuan çökəkliyindəki tapıntı bu yanaşmanı dəyişir. Qlobal modellərə görə, yerin təkində təxminən 5,6 trilyon ton hidrogen ehtiyatı ola bilər. Əgər bu ehtiyatın cəmi 2 faizini belə çıxarmaq mümkün olarsa, bu, dünyadakı bütün təbii qaz ehtiyatlarının enerji potensialından iki dəfə çox enerji deməkdir.
Gələcək tədqiqatlar nələri hədəfləyir?
Rekord konsentrasiya hələlik böyük bir sənaye yatağının mövcudluğuna tam zəmanət vermir. İndi alimlərin əsas məqsədi yeraltı ehtiyatların həcmini, onların bərpa sürətini və sənaye miqyasında hasilatın mümkünlüyünü qiymətləndirməkdir. Gələcək mərhələdə geoloqlar hidrogenin miqrasiya yollarını izləyərək, bu sistemin davamlı bir enerji resursu olub-olmadığını dəqiqləşdirəcəklər.
