Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu “Ceyms Uebb” (JWST) kosmik teleskopunun imkanlarından istifadə edərək, Yer kürəsindən təxminən 57 işıq ili məsafədə yerləşən GJ 504 b planetinin atmosferini ətraflı tədqiq edib. 2013-cü ildə kəşf edilən bu obyekt, zəif parlaqlığı və uzaq məsafədə yerləşməsi səbəbindən uzun müddət yerüstü teleskoplar üçün əlçatmaz olub. Northwestern University-dən postdoktor Eniş Baburacın rəhbərlik etdiyi komanda, mərkəzi ulduzun işığını bloklayan xüsusi koronografiya texnologiyası sayəsində planetin spektral məlumatlarını əldə etməyə nail olub.
Bu kəşf nə üçün əhəmiyyətlidir?
Analizlər planetin atmosferində su buxarı, metan, karbon qazı və ammonyakın mövcudluğunu təsdiqləyib. Lakin tədqiqatçılar atmosfer modellərini qurarkən məlumatlarda uyğunsuzluq aşkar ediblər. Bu çatışmazlığı yalnız 15 il əvvəl nəzəri olaraq proqnozlaşdırılan, lakin heç vaxt müşahidə olunmayan metal duzlarından ibarət buludların varlığı ilə izah etmək mümkün olub.
- GJ 504 b-nin kütləsi Yupiterin kütləsindən təxminən 25 dəfə böyükdür.
- Planet təxminən 290 °C temperaturu ilə oxşar obyektlər arasında olduqca soyuq hesab olunur.
- Sistem 2,5 ilə 4 milyard il arasındakı yaşı ilə diqqət çəkir.
Alimlərin fikrincə, bu duz buludları atmosferin dərin qatlarından gələn kimyəvi siqnalları gizlədən bir “pərdə” rolunu oynayır. Eyni zamanda, planetin tərkibində ağır elementlərin yüksək konsentrasiyası onun kimyəvi quruluşunu daha da mürəkkəbləşdirir. The Astronomical Journal-da dərc olunan bu tədqiqat, soyuq planetar obyektlərin formalaşması və təkamülü haqqında yeni elmi perspektivlər açır.
