"NASA"-nın "Artemis 2" missiyasının heyəti Ay ətrafında tarixi uçuş zamanı nadir kosmik hadisəyə şahidlik edib. Missiya komandiri Reid Wiseman və astronavt Jeremy Hansen təbii peykin səthinə meteoritlərin çırpılması nəticəsində yaranan işıq parlamalarını görüblər. 1972-ci ildən bəri həyata keçirilən ilk insanlı Ay uçuşunda qeydə alınan bu mənzərə alimlər üçün gözlənilməz olub. Ümumilikdə, yeddi saatlıq müşahidə dövründə altı meteorit zərbəsi qeydə alınıb.
Yer kürəsindən 400 min kilometr məsafədə olan kosmik gəmidən gələn bu xəbər Hyustondakı "NASA" qərargahında böyük coşqu yaradıb. Ay tədqiqatları proqramının rəhbəri Kelsey Young heyətin belə bir hadisəni görəcəyini gözləmədiklərini və şok yaşadıqlarını bildirib. Missiyanın ehtiyat astronavtı Jenni Gibbons "AFP" agentliyinə müsahibəsində bu cür zərbələrin izlənməsinin ən yüksək elmi prioritet olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dörd və ya beş parlamanın eyni anda görülməsi möhtəşəm nəticədir.
Meteorit zərbələri necə görünürdü?
Astronavtlar Yerə doğru qayıdarkən "NASA" onlardan gördükləri mənzərəni daha ətraflı təsvir etmələrini istəyib. Kanadalı heyət üzvü Jeremy Hansen parlamaları "kiçik işıq nöqtələri" adlandıraraq, əslində zərbələrin sayının daha çox ola biləcəyini ehtimal edib. Komandir Wiseman isə bu parlamaların ağ və ya mavi-ağ rəngdə olduğunu, cəmi bir millisaniyə – kameranın çəkiliş anı qədər qısa sürdüyünü qeyd edib. Bütün heyət üzvləri eyni anda gördükləri bu işıqların məhz meteorit zərbəsi olduğuna heç bir şübhə etməyiblər.
Gələcək Ay bazaları üçün hansı risklər var?
Kelsey Young bildirib ki, yerdəki mütəxəssislər hazırda astronavtların məlumatlarını Ay ətrafında fırlanan peykdən alınan göstəricilərlə müqayisə edirlər. Müşahidələrin böyük qismi Ayın Günəşin qarşısından keçdiyi günəş tutulması zamanı baş verib. Planetar Cəmiyyətin baş alimi Bruce Betts bu qədər çox zərbənin qeydə alınmasına təəccübləndiyini, lakin bu məlumatların meteoritlərin ölçüsü və düşmə tezliyi barədə mühüm ipuçları verəcəyini vurğulayıb. O, parlamanı yaradan obyektlərin toz dənəsindən böyük, lakin bir metrlik qaya parçasından kiçik olduğunu təxmin edir.
Braun Universitetinin geologiya elmləri üzrə fəxri professoru Peter Schultz bu müşahidələrin yeni suallar doğurduğunu bildirib. Onun fikrincə, gələcəkdə Ay bazası qurulmazdan əvvəl gündəlik meteor axını daha diqqətlə izlənilməlidir. Bruce Betts əlavə edib ki, Yerdən fərqli olaraq, Ayın qoruyucu atmosferi yoxdur. Planetimizdə kiçik obyektlər atmosferdə sürtünmədən yanaraq yox olsa da, Ay səthində müşahidə və müdafiə məsələsi daha mürəkkəb xarakter daşıyır.
