Avstriya-nın Daynxam bölgəsində aparılan sənaye qazıntıları zamanı arxeoloqlar üçün misli görünməmiş bir kəşf edilib. 2019-cu ildə aşkar edilən və Dunay çayının qədim yatağında yerləşən bu dəmir yükü, 540-a yaxın fraqmentdən ibarətdir. Mütəxəssislər bu parçaları birləşdirərək, ilkin olaraq 500 ədəd dəmir yarımfabrikatın olduğunu müəyyən ediblər.
Bu tapıntı nə üçün tarixi əhəmiyyət daşıyır?
Tapılan dəmirin ümumi çəkisi təxminən 1035 kiloqram təşkil edir. Bu, Avropada dəmir dövrünə aid indiyədək tapılmış ən böyük metal yığınıdır. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu miqdarda dəmir o dövrün standartlarına görə 500 ədəd qılınc və ya 8000-ə yaxın böyük dəmir mismar istehsal etmək üçün kifayət edərdi. Müqayisə üçün qeyd edək ki, bu, yaxınlıqdakı Qryundberq qəsəbəsinin müdafiə divarları üçün istifadə etdiyi dəmirdən 17 dəfə çoxdur.
Dəmir yükü necə daşınırdı?
Alimlərin fikrincə, bu metal yükü Dunay çayı vasitəsilə aşağı axın istiqamətində ticarət məqsədilə daşınırdı. Eramızdan əvvəl II əsrə aid edilən bu məhsullar, Latene mədəniyyətinin yüksək inkişaf səviyyəsini göstərir. Dəmirin Bavariya kimi iri istehsal mərkəzlərindən gətirildiyi ehtimal olunur, lakin metalın dəqiq mənşəyini müəyyən etmək üçün mikroelement analizləri davam edir.
Arxeoloji tədqiqat necə aparılıb?
Metalın yaşını təyin etmək üçün sürətləndirici kütlə spektrometriyası üsulundan istifadə edilib. Dəmirin tərkibindəki karbon izləri, onun eramızdan əvvəl IV-I əsrlər arasına aid olduğunu təsdiqləyib. Antiquity jurnalında dərc olunan bu araşdırma, qədim dövrlərdə dəmir ticarətinin və istehsalının nə qədər genişmiqyaslı olduğunu sübut edən mühüm bir sübutdur.
