"Astrolab" şirkəti 2026-cı ilin sonunadək həyata keçirilməsi planlaşdırılan missiya çərçivəsində "NASA"-nın dörd elmi cihazını Ay səthinə çatdıracağını elan edib. "FLIP" (FLEX Lunar Innovation Platform) adlandırılan bu aparat "Astrobotic" şirkətinin "Griffin-1" eniş modulunun göyərtəsində kosmosa göndəriləcək. Uçuş Kennedi Kosmik Mərkəzindən "Falcon Heavy" raketi vasitəsilə həyata keçiriləcək. Layihə çərçivəsində kosmik agentliklə şirkət arasında heç bir maliyyə köçürməsi olmadan, əvəzsiz razılaşmalar əsasında əməkdaşlıq edilib.
Ay səthində hansı tədqiqatlar aparılacaq?
Missiyanın əsas yüklərindən biri 2025-ci ilin avqustunda elan edilmiş "METAL" cihazıdır. "NASA"-nın Eyms Tədqiqat Mərkəzi və "Interlune" şirkəti tərəfindən birgə hazırlanan bu radiometrli kamera Ay reqolitində helium-3 ehtiyatlarını aşkar etmək üçün nəzərdə tutulub. Yerdə nadir tapılan, lakin Ayda geniş yayılan bu izotop gələcək enerji texnologiyaları üçün mühüm strateji resurs hesab olunur.
Digər elmi alətlərə Qoddard Kosmik Uçuşlar Mərkəzində yaradılmış lazer künc əks etdiricisi və Conson Kosmik Mərkəzinin hazırladığı Ay tozunun kosmik sistemlərə təsirini öyrənən sensor daxildir. Həmçinin, Marşall Kosmik Mərkəzi tərəfindən təqdim edilən lidar texnologiyası nümayişçisi də bu siyahıdadır. Bütün bu eksperimentlər insanın Ayda uzunmüddətli qalması üçün zəruri olan məlumatların toplanmasına xidmət edir.
"FLIP" aparatının sınaqları və "Artemida" proqramı
"Astrolab" şirkətinin baş direktoru Caret Metyuz bildirib ki, "FLIP" aparatı demək olar ki, tam hazırdır. Yaxın həftələrdə o, vibrasiya, zərbə yükləri və termovakuum testləri daxil olmaqla son sınaq mərhələsinə qədəm qoyacaq. Şirkət həmçinin "NASA"-nın "Artemida" proqramı üçün də Ay aparatı hazırlayır. "Astrolab" bu layihədə "Intuitive Machines" və "Lunar Outpost" ilə yanaşı seçilmiş üç podratçıdan biridir.
Mart ayında "NASA" LTV (Lunar Terrain Vehicle) proqramının tələblərini dəyişərək iştirakçılardan daha kiçik və sadə layihələr təqdim etməyi tələb edib. Yeni versiyalar CLPS proqramının kommersiya eniş modulları ilə uyğunlaşmalıdır ki, bu da kütlə və qabarit baxımından daha sərt məhdudiyyətlər yaradır. 22 may tarixinədək yeni müqavilələrin bağlanması və təxminən 18 ay sonra aparatların hazır olması planlaşdırılır. Şirkət rəhbərliyi hesab edir ki, "FLIP" missiyasında qazanılan təcrübə onlara gələcək layihələrdə ciddi üstünlük qazandıracaq.
