ABŞ-ın hava məkanında təhlükəsizlik böhranı
6 avqust tarixində Minneapolis Hava Hərəkətinə Nəzarət Mərkəzində baş verən rabitə və radar kəsintisi 1100-dən çox uçuşun ləngiməsinə səbəb olub. Bu hadisədən iki gün əvvəl isə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın olduğu “Marine One” helikopteri ilə bağlı ciddi təhlükəsizlik insidenti qeydə alınıb. Federal Aviasiya İdarəsinin (FAA) rabitə sistemindəki nasazlıq səbəbindən dispetçerlər xəbərdarlığı qəbul edə bilməyib və digər bir təyyarəyə uçuş icazəsi veriblər ki, bu da toqquşma təhlükəsi yaradıb.
“Elon Musk” və DOGE-nin gözlənilməz nəticələri
Nəqliyyat naziri Sean Duffy tərəfindən FAA-nı islahat etmək üçün dəvət edilən Elon Musk və onun rəhbərlik etdiyi “DOGE” (Hökumət Səmərəliliyi Departamenti) gözlənilən təhlükəsizlik yeniləmələrini təmin edə bilməyib. Əksinə, qurum 400 FAA əməkdaşını, o cümlədən texniki heyəti işdən çıxararaq vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb. 2025-ci ildə uçuşların 25%-i ləngimə, yönləndirmə və ya ləğv ilə üzləşib ki, bu da son onilliyin ən pis göstəricisidir.
“Palantir” şirkətinin FAA-dakı artan nüfuzu
Peter Thiel-in həmtəsisçisi olduğu “Palantir” şirkəti, “One Big Beautiful Bill” qanunu çərçivəsində ayrılan 12,5 milyard ABŞ dolları dəyərindəki vəsaitin əsas benefisiarı kimi görünür. Şirkət FAA-nın məlumat inteqrasiyası və süni intellekt layihələrində, xüsusilə “Foundry” sistemi ilə dominant mövqe qazanıb. Maraqlıdır ki, ayrılan vəsaitin heç bir hissəsi kadr çatışmazlığının aradan qaldırılmasına deyil, proqram təminatı yeniləmələrinə yönəldilib.
Kadr çatışmazlığı və işçilərin etirazı
Ekspertlər və dispetçerlər texnoloji yeniliklərdən daha çox kadr potensialının gücləndirilməsinin vacib olduğunu vurğulayırlar. Hazırda FAA-nın “full staffing target” göstəricisi 12 563 nəfərə endirilib, lakin mövcud işçilər həftədə 6 gün, gündə 10 saat işləməkdən yorulublar. İşçilərin bildirdiyinə görə, yeni ekranlar və proqramlar köhnə aparat təminatı üzərində işlədiyi üçün real uçuş təhlükəsizliyinə ciddi töhfə vermir.
