Dünyanın ən böyük çip istehsalı avadanlığı təchizatçısı olan "ASML" ciddi siyasi təzyiqlə üzləşib. ABŞ rəsmiləri iddia edirlər ki, şirkət 2019-cu ildən bəri tətbiq olunan ixrac məhdudiyyətlərindən yan keçərək, ən müasir EUV (ekstremal ultrabənövşəyi) skanerlərindən birini Çin bazarına ötürüb. Bu iddia təsdiqlənərsə, Donald Tramp administrasiyası ilə Avropa İttifaqı arasında ciddi diplomatik gərginliyə səbəb ola bilər.
Bu texnologiya necə nəzarətdə saxlanılır?
"ASML" rəhbərliyi öz müdafiəsində bildirir ki, dünyada hazırda cəmi 314 ədəd işlək və 26 ədəd istismardan çıxarılmış EUV sistemi mövcuddur və onların heç biri Çində deyil. Şirkət vurğulayır ki, bu cür mürəkkəb cihazların daşınması və quraşdırılması mütləq "ASML" mütəxəssislərinin iştirakını tələb edir. Bundan əlavə, avadanlıqların şəbəkədən kənarlaşdırılması dərhal xəbərdarlıq siqnalı yaradır, bu da gizli istifadəni praktiki olaraq imkansız edir.
Nə üçün bu iddialar irəli sürülür?
ABŞ rəsmiləri hələlik konkret sübutlar təqdim etməsələr də, "ASML"-in Çinə digər, sanksiyaya düşməyən avadanlıqların tədarükünü sürətləndirməsini şübhəli hesab edirlər. ABŞ Ticarət Naziri Hovard Lutnik və "ASML"-in baş direktoru Kristof Fuke arasında keçirilən görüşlərdə bu məsələnin müzakirə edildiyi bildirilir. "ASML" isə 2024-cü ildə gəlirlərinin təxminən 20%-ni Çin bazarından əldə etməyi planlaşdırır və beynəlxalq öhdəliklərə tam əməl etdiyini israrla vurğulayır.
