Astronomlar Günəş sistemi ərazisindən sürətlə keçən və başqa bir ulduz sistemindən gələn üçüncü sirli qonaq — "3I/ATLAS" ulduzlararası obyektinin səyahət detallarını açıqlayıblar. Bu kosmik cisim adi asteroid və ya kometa kimi davranmır: o, hiperbolik trayektoriya üzrə hərəkət edir və Günəş qravitasiyası tərəfindən saxlanıla bilməyəcək qədər yüksək sürətə malikdir. Alimlər müəyyən ediblər ki, onun sonsuzluqdakı sürəti təxminən 58 km/s təşkil edir. Obyektdə su buzu və karbon qazının ayrılması kimi aktivlik əlamətləri aşkar olunub ki, bu da onun başqa bir planet sisteminin soyuq xarici hissəsində yarandığını göstərir.
Tədqiqatçılar bu sirli səyyahın haradan gəldiyini anlamaq üçün onun Süd Yolu qalaktikasındakı son 10 milyon illik hərəkətini geriyə doğru izləyiblər. Bu proses zamanı "Gaia" teleskopunun yüksək dəqiqlikli məlumatları əsasında təxminən 14 milyon ulduzun trayektoriyası hesablanıb. Məqsəd obyektin keçmişdə hansı ulduz sistemləri ilə yaxınlaşdığını və qravitasiya təsirlərinə məruz qalıb-qalmadığını öyrənmək olub.
"3I/ATLAS" obyektinin trayektoriyası necə dəyişib?
Analizlər nəticəsində keçmişdə "3I/ATLAS" obyektinə 2 parsek (təxminən 6,5 işıq ili) məsafədən yaxınlaşan 62 ulduz tapılıb. Ən yaxın təmas təxminən 72 000 il əvvəl baş verib, bu zaman kütləsi Günəşdən bir qədər az olan ulduz obyektdən cəmi 0,3 parsek məsafədə keçib. Lakin bu məsafə kosmik cismin hərəkət istiqamətini dəyişmək üçün kifayət etməyib. Bütün yaxınlaşmalar çox sürətli və uzaq olduğundan, obyektin sürətindəki maksimum dəyişiklik cəmi 0,0005 km/s təşkil edib. Alimlərin hesablamalarına görə, son 4 milyon il ərzində onun kursunu dəyişdirə biləcək güclü qravitasiya təsirinə məruz qalma ehtimalı demək olar ki, sıfıra bərabər olub.
Kosmik səyyah haradan gəlib?
Obyektin hərəkətinin təhlili göstərib ki, kinematik baxımdan "3I/ATLAS" ən çox Qalaktikamızın nazik disk adlanan və gənc ulduzların yerləşdiyi bölgəsinə bənzəyir. Onun qalaktik müstəvidən maksimum uzaqlaşması sadəcə 420 parsek təşkil edir. Müasir meyarlara əsasən, obyektin yaşlı ulduzların olduğu qalın diskdən daha çox nazik diskə aid olma ehtimalı 20 dəfə yüksəkdir. Yüksək sürətinə baxmayaraq, o, bizim ulduz məhəlləmizin adi bir sakini kimi davranır.
Böyük ehtimalla, bu kosmik cisim öz doğma sisteminin formalaşmasının ilkin mərhələlərində oradan atılmış olduqca qədim bir obyektdir. O vaxtdan bəri heç bir ciddi maneə ilə qarşılaşmadan Qalaktika diski boyunca səyahət edir. "3I/ATLAS" obyektinin dəqiq haradan gəldiyi sualı hələ də açıq qalsa da, tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, gələcəkdə kəşf ediləcək yeni ulduzlararası qonaqlar planetlərin Süd Yolu daxilində necə səyahət etdiyini anlamağa kömək edəcək.
