Çinin Hubei əyalətində yerləşən Zaoşulin nekropolunda arxeoloji tədqiqatlar maraqlı nəticələr verib. Alimlər təxminən 2600 il əvvələ aid olan və dövrün hökmdarlarından birinə məxsus olduğu ehtimal edilən qəbir aşkar ediblər. Qazıntılar zamanı onlarla bürünc əşya tapılıb ki, onların dəfn mərasimindən əvvəl qəsdən söküldüyü və yararsız hala salındığı məlum olub.
Tapıntılar arasında xüsusi diqqəti əjdaha təsvirləri, qiymətli daşlarla işləmələri və əcdadlara həsr olunmuş yazıları ilə seçilən bürünc zənglər cəlb edir. Tədqiqatçıların fikrincə, bu əşyalar Zən dövlətinin hökmdarı Çiu-ya məxsus olub və Yaz-Payız dövründə istifadə edilib. Bu zənglər müharibə dövründə ruhlarla ünsiyyət və dövlətin müdafiəsi üçün müqəddəs vasitə kimi xidmət edib.
Bu artefaktlar nə üçün “deaktiv” edilib?
Alimlər hesab edirlər ki, Çu dövləti ilə sülh bağlandıqdan sonra bu ritual əşyalara ehtiyac qalmayıb. Hökmdarın ölümündən əvvəl zənglərin taxta hissələri çıxarılıb və onlar qəbir daxilində səpələnərək yararsız hala salınıb. Bu ritualın məqsədi, ehtimal ki, əşyaların sahib olduğu gücün o biri dünyada təsirini davam etdirməsinin qarşısını almaq olub.
Maraqlıdır ki, qəbirin yaxınlığında başqa bir bürünc zəng dəsti də tapılıb, lakin onlar səliqəli şəkildə düzülüb və o biri dünyada istifadə üçün nəzərdə tutulub. Bu kəşf qədim insanların əşyalara sadəcə alət kimi deyil, ruhani və simvolik dəyərə malik obyektlər kimi baxdığını sübut edir. Bu artefaktların öyrənilməsi qədim Çin mədəniyyəti, inancları və ritual ənənələri haqqında təsəvvürləri əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirir.
