Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyinin elmi-tədqiqat mərkəzi tərəfindən hazırlanan "Yildirimhan" raketi İstanbuldakı "SAHA 2026" beynəlxalq sərgisinin əsas diqqət çəkən eksponatı olub. Müdafiə naziri Yaşar Güler bu sistemi ölkənin ən uzaqmənzilli raketi adlandıraraq, ehtiyac yaranacağı təqdirdə istifadəyə veriləcəyini bildirib. Təqdim olunan göstəricilərə əsasən, raket 6 000 kilometr mənzilə malikdir və 9-dan 25 Maxa qədər sürət yığa bilir.
Bu texnologiya necə işləyir?
Dörd maye yanacaqlı mühərriklə təchiz edilən və azot tetroksidindən istifadə edən sistem 3 000 kiloqramadək faydalı yük daşımaq qabiliyyətindədir. Bu göstərici qitələrarası ballistik raketlər üçün müəyyən edilmiş 5 500 kilometrlik minimal həddi geridə qoyur. Türkiyə ərazisindən buraxılacağı təqdirdə, raket bütün Avropa, Yaxın Şərq, Şimali Afrika, Cənubi Asiya, eləcə də Rusiya və Çinin böyük bir hissəsini əhatə edə bilir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, Çinin "DF-26" raketinin mənzili 3 000 - 4 000 kilometr təşkil edir. "Yildirimhan" raketinin maye yanacaqdan istifadə etməsi onu sürətli buraxılış və yüksək dözümlülük üçün yaradılan müasir bərk yanacaqlı sistemlərdən fərqləndirir. Maye mühərrik sistemi dartma qüvvəsini daha yaxşı tənzimləməyə imkan versə də, yanacaq doldurma prosesi çox vaxt apardığı üçün raketin buraxılışdan əvvəlki həssaslığını artırır.
Hansı risklər və çatışmazlıqlar var?
Rusiyanın "RS-24 Yars", Şimali Koreyanın "Hwasong-18" və Fransanın "M51" kimi müasir raketləri məhz bu riski aradan qaldırmaq üçün bərk yanacaqla işləyir. Mütəxəssislərin fikrincə, maye yanacaq seçimi sistemin hələ ilkin inkişaf mərhələsində olduğunu və əməliyyat hazırlığından çox, texniki xüsusiyyətlərin nümayişinə üstünlük verildiyini göstərir. İndiyədək raketin uçuş sınaqları və ya istehsal müddəti barədə heç bir rəsmi məlumat dərc olunmayıb.
Nə üçün bu vacibdir?
Bu raketin təqdimatı ciddi geosiyasi əhəmiyyət daşıyır, çünki Türkiyə NATO daxilində ABŞ-ın nüvə çətirindən kənarda qitələrarası ballistik sistem hazırlayan azsaylı ölkələrdən birinə çevrilir. "SAHA 2026" sərgisində həmçinin "Tayfun-4" hipersəs raketi və yeni pilotsuz uçuş aparatları nümayiş etdirilib. Bundan əlavə, üzərində Türkiyə simvolları olan "Eurofighter Typhoon" qırıcısının tam ölçülü maketi də ziyarətçilərə təqdim olunub.
