“Tesla” şirkəti demək olar ki, iki il əvvəl təqdim etdiyi, sükanı və pedalları olmayan, qapıları “qul-vinq” (gull-wing) üslubunda açılan iki nəfərlik “Cybercab” avtomobillərini nəhayət ki, Ostin, Texas şəhərində robotaksi xidmətinə daxil edir. İlon Mask bu layihəni şirkətin avtonom gələcəyinin təməl daşı hesab edir. Lakin bu addım, şirkətin süni intellekt və təhlükəsizlik yanaşmasının həqiqətən də rəqiblərini üstələyib-üstələməyəcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur.
“Tesla” niyə lidar sensorlarından imtina edir?
İlon Mask illərdir ki, özünü idarə edən avtomobillərdə daha çox sensorun daha çox təhlükəsizlik demək olduğu barədə ənənəvi yanaşmaya qarşı çıxır. 2019-cu ildəki “Autonomy Day” tədbirində o, lidar texnologiyasını “axmaqlıq” adlandıraraq, insanların dünyanı gözləri ilə gördüyü kimi, avtomobillərin də yalnız kameralar vasitəsilə idarə oluna biləcəyini iddia etmişdi. Rəqibləri isə Waymo kimi şirkətlərin dəstəklədiyi lidar və radar sistemlərinin, xüsusilə qeyri-əlverişli hava şəraitində və ya işıq parıltısı zamanı daha etibarlı olduğunu vurğulayırlar.
Təhlükəsizlik və hüquqi məsuliyyət kimin üzərindədir?
“Cybercab” avtomobilləri “Tesla”-nın “Full Self-Driving” (FSD) sisteminin dəyişdirilmiş versiyası ilə işləyəcək. İndiyədək FSD sistemi 2-ci səviyyəli sürücü köməkçisi hesab olunurdu və insan nəzarəti tələb edirdi. İndi isə ənənəvi idarəetmə vasitələri olmayan bu avtomobillərdə hər hansı nasazlıq baş verərsə, məsuliyyət birbaşa “Tesla” şirkətinin üzərinə düşəcək. NHTSA (ABŞ Milli Avtomobil Yolları Hərəkəti Təhlükəsizliyi İdarəsi) tərəfindən qeydə alınan minlərlə qəza və onlarla ölüm faktı, şirkətin avtonom texnologiyalarına olan etimadı sarsıdan əsas amillərdəndir.
Gələcək planlar və tənzimləyici maneələr
İlon Mask “Cybercab” modelinin 30 min ABŞ dollarından aşağı qiymətə satılacağını vəd edir. Lakin bu hədəfə çatmaq üçün şirkət federal təhlükəsizlik qaydalarından, xüsusilə sükan və pedal tələbindən azad olmalıdır. Hazırda “Tesla”-nın robotaksi parkı hələ də kiçik miqyasdadır və şirkət hər ştatın, hətta bəzən hər şəhərin yerli qaydaları ilə mübarizə aparmaq məcburiyyətindədir. Bu texnoloji və hüquqi maneələr, Maskın iddialı proqnozlarının reallıqla toqquşduğu əsas nöqtələrdir.
