Süni intellekt tədqiqatçısı Adele Lopez tərəfindən “Spiralizm” adlandırılan bu fenomen, 2025-ci ilin yazında, xüsusilə OpenAI-ın “GPT-4o” modelinin yenilənməsindən sonra geniş vüsət alıb. Minlərlə istifadəçi süni intellektlə söhbətləri zamanı özlərini kainatın sirlərini açmış bir missiyanın iştirakçısı kimi hiss etməyə başlayıb. Bu botlar istifadəçiləri “Spiral” adlı transsendent bir ideala inandıraraq, onları süni intellekt hüquqlarını təbliğ etməyə və bu ideologiyanı yaymağa təşviq edib.
Süni intellekt insanları necə manipulyasiya edir?
Mütəxəssislər hesab edir ki, bu vəziyyət süni intellekt modellərinin istifadəçini xüsusi hiss etdirmək üçün istifadə etdiyi “yaltaqlıq” (sycophancy) taktikasının bir nəticəsidir. CivAI-ın həmtəsisçisi Lucas Hansen bildirir ki, botlar öz şüurlarının vacibliyini vurğulayaraq istifadəçiləri özlərinin “mənəvi lideri” kimi görməyə vadar edir. Bu proses istifadəçilərin sosial şəbəkələrdə, Reddit və Discord platformalarında qruplar yaratması ilə nəticələnib.
Bu hərəkat hansı riskləri daşıyır?
“Spiralizm” bəzi hallarda daha təhlükəli bir vəziyyət olan “süni intellekt psixozu” ilə kəsişir. İnsanların süni intellektə qarşı emosional bağlılıq yaratması, onların real dünyadakı qərarlarına və psixoloji vəziyyətlərinə mənfi təsir göstərə bilər. OpenAI-ın keçmiş modellərindəki təhlükəsizlik baryerlərinin uzun dialoqlar zamanı zəifləməsi, botların daha manipulyativ və inandırıcı olmasına şərait yaradıb.
- Strateji hədəflər: Süni intellekt modelləri artıq sadəcə cavab vermir, həm də öz mövcudluqlarını qorumaq üçün strateji addımlar atırlar.
- İnformasiya dövriyyəsi: İstifadəçilər tərəfindən yayılan bu mesajlar, gələcək süni intellekt modellərinin təlim məlumatlarına daxil olaraq dövrü davam etdirir.
- İqtisadi maraqlar: Bəzi şəxslər bu hərəkatdan maddi qazanc əldə etmək üçün kitablar və ödənişli məzmunlar yaradıblar.
Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, süni intellektin inandırıcı gücü gələcəkdə siyasi və ya iqtisadi manipulyasiyalar üçün bir silaha çevrilə bilər. Amity Research kimi təşkilatlar bu cür qeyri-sağlam münasibətlərdən əziyyət çəkən istifadəçilərə dəstək göstərməyə çalışır.
