"Google DeepMind", "Meta" və "Isomorphic Labs" şirkətləri canlı hüceyrələrin davranışını proqnozlaşdırmaq qabiliyyətinə malik süni intellekt sistemlərinin hazırlanması üçün 300 milyon dollar vəsait ayırıb. Bu layihə texnologiya nəhəngləri, elmi təşkilatlar və ABŞ dövlət qurumlarını birləşdirən 1,8 milyard dollarlıq "Virtual Biology Initiative" proqramının tərkib hissəsidir. Təşəbbüs 7 oktyabr 2026-cı il tarixində Mark Zukerberq və Prissilla Çan tərəfindən dəstəklənən "Biohub" qeyri-kommersiya təşkilatı tərəfindən elan edilib.
Bu texnologiya nə üçün vacibdir?
Yeni nəsil süni intellekt modelləri alimlərə hüceyrələrin dərman preparatlarına, genetik dəyişikliklərə və müxtəlif xəstəliklərə necə reaksiya verdiyini əvvəlcədən müəyyən etməyə kömək edəcək. Hazırda DNT ardıcıllığını və ya zülal strukturunu bilmək kifayət deyil; hüceyrə daxilindəki minlərlə molekulun qarşılıqlı təsirini, gen fəaliyyətini və maddələr mübadiləsini nəzərə almaq lazımdır. Tədqiqatçılar bu sistemlər vasitəsilə minlərlə dərman variantını laboratoriya sınaqlarından əvvəl rəqəmsal mühitdə yoxlaya biləcəklər.
Tədqiqat üçün hansı resurslar istifadə olunacaq?
Proqram çərçivəsində ABŞ Energetika Nazirliyi beş il ərzində 500 milyon dollar, "Biohub" isə 500 milyon dollar maliyyə dəstəyi təmin edir. NIH (Milli Səhiyyə İnstitutları) isə mövcud elmi məlumat bazalarını və infrastrukturu təqdim edir. Tədqiqatlar üçün superkompüterlər, krioelektron tomoqrafiya və qabaqcıl mikroskopiya metodlarından istifadə olunacaq. Əsas çətinlik müxtəlif laboratoriyalardan gələn uyğunsuz məlumatların vahid standartda birləşdirilməsidir.
