Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı üçün tələb olunan nəhəng məlumat mərkəzləri, yaşayış məntəqələrində ciddi narazılıq doğurur. 2015-ci ildə "Apple" şirkətinin İrlandiyanın Athenry şəhərində planlaşdırdığı 1 milyard ABŞ dolları dəyərindəki layihəsi, yerli sakinlərin uzunmüddətli hüquqi mübarizəsi nəticəsində 2018-ci ildə ləğv edilmişdi. Bu hadisə, bu gün ABŞ-da müşahidə olunan genişmiqyaslı etirazların ilk nümunəsi kimi qiymətləndirilir.
Nə üçün icmalar məlumat mərkəzlərinə qarşı çıxır?
Hazırda "Google", "Meta" və "Microsoft" kimi texnologiya nəhəngləri tərəfindən tikilən mərkəzlər, bəzi hallarda şəhərlər boyda enerji istehlak edir. ABŞ Enerji İnformasiya İdarəsinin məlumatına görə, süni intellekt mərkəzlərinin təsiri ilə kommersiya enerji tələbatı bu il ilk dəfə yaşayış sektorunu üstələyib. Sakinlər elektrik enerjisi qiymətlərinin artması, səs-küy çirklənməsi və su ehtiyatlarının tükənməsi kimi problemlərdən ciddi narahatlıq keçirirlər.
Statistika və hüquqi mübarizə nə deyir?
"Data Center Watch" tərəfindən aparılan araşdırmaya əsasən, 2026-cı ilin yanvar-mart ayları ərzində ABŞ-da dəyəri 130 milyard ABŞ dolları olan ən azı 75 layihə etirazlar səbəbindən dayandırılıb. Fəal müxalif qrupların sayı 2025-ci ilin sonundan bəri iki dəfədən çox artaraq 833-ə çatıb. "QTS" şirkətinin Viskonsin və Virciniya ştatlarındakı layihələri də məhz bu təzyiqlər nəticəsində ləğv olunub.
Siyasi müstəvidə vəziyyət necədir?
ABŞ Konqresində bu məsələ ətrafında ciddi fikir ayrılıqları yaşanır. Prezident Donald Tramp süni intellekt yarışında üstünlük əldə etmək üçün bu mərkəzlərin tikintisini sürətləndirməyə çalışsa da, bəzi qanunvericilər "Ratepayer Protection Act" və "GRID Act" kimi qanun layihələri ilə istehlakçıların hüquqlarını qorumağa çalışırlar. Eyni zamanda, Florida və Vaşinqton kimi ştatlar yerli səviyyədə məhdudlaşdırıcı qaydalar tətbiq etməyə başlayıblar.
