İki nəzəriyyəçi fizik "Claude" süni intellekt modelinin köməyi ilə on ildən çoxdur elm aləmini düşündürən riyazi problemi həll etməyə müvəffəq olub. Tədqiqatçılar maddənin bloklanma keçidi zamanı iki əsas parametrinin cəminin niyə həmişə vahidə bərabər olduğunu sübut edən riyazi dəlilləri tapıblar. Bu kəşf, "Anthropic" şirkətinin hazırladığı "Claude Sonnet 4.6" və "Claude Opus 4.7" modellərinin yüksək riyazi mühakimə qabiliyyətini nümayiş etdirir.
Bloklanma keçidi nədir və niyə vacibdir?
Maddənin bloklanma keçidi, materialın axıcı vəziyyətdən qəfil bərk vəziyyətə keçdiyi qeyri-adi bir fiziki hadisədir. Bu proses zamanı hissəciklər o qədər sıx paketlənir ki, kimyəvi bağlar yaranmasa belə, sistem sərtləşir. 2014-cü ildə Nobel mükafatı laureatı Corco Parisi və Françesko Zamponi, həmçinin Mətyö Vayyar və komandası müstəqil şəkildə bu hadisəni təsvir edərkən riyazi bir qanunauyğunluq aşkar etmişdilər. Lakin bu iki fərqli modelin nəticələrinin niyə üst-üstə düşdüyünün riyazi izahı uzun müddət tapılmamışdı.
Süni intellekt elmi kəşfə necə kömək etdi?
Françesko Zamponi və Corco Parisi problemi həll etmək üçün "Claude" süni intellektinə müraciət ediblər. İlkin mərhələdə model 2014-cü ilin hesablamalarını uğurla təkrarlayıb, daha sonra isə tədqiqatçıların köməyi ilə riyazi sübutun əsas ideyasını formalaşdırıb. Süni intellektin təqdim etdiyi yanaşma, alimlərin uzun müddət görmədiyi sadə bir həqiqəti ortaya çıxarıb. Bu nəticə, iki müstəqil nəzəriyyənin əslində eyni fiziki davranışı təsvir etdiyini təsdiqləyir.
Gələcək tədqiqatlar üçün nə deməkdir?
Bu elmi nailiyyət "Journal of Statistical Mechanics: Theory and Experiment" jurnalında dərc olunub. Müəlliflərin fikrincə, süni intellekt alimləri əvəz etmir, əksinə, fundamental elmi araşdırmalarda onlara güclü dəstək göstərir. Gələcəkdə bu cür modellərin neyron şəbəkələrin xüsusiyyətlərini öyrənmək və mürəkkəb sistemlərin davranışını daha dərindən anlamaq üçün istifadə ediləcəyi gözlənilir.
