NASA-nın Ames Tədqiqat Mərkəzinin alimləri tərəfindən aparılan araşdırma, “SPHEREx” (Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization, and Ices Explorer) kosmik teleskopunun fəaliyyətində ciddi maneələrlə qarşılaşdığını üzə çıxarıb. Ötən yay keçirilən dörd aylıq müşahidələr zamanı əldə edilən şəkillərin 73,3%-ində ən azı bir süni peyk izi qeydə alınıb. Bu vəziyyət, xüsusilə “SpaceX” və digər şirkətlərə məxsus kosmik aparatların orbitdəki sayının artması ilə birbaşa bağlıdır.
Bu texnologiya nə üçün risk altındadır?
“SPHEREx” teleskopu kainatı yaxın infraqırmızı diapazonda xəritələmək üçün uzun ekspozisiya metodundan istifadə edir. Məhz bu texniki yanaşma cihazı orbitdəki obyektlərə qarşı həssas edir. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, hər bir ekspozisiyada orta hesabla ən azı iki peyk izi müşahidə olunur. Bu izlər yalnız elmi məlumatları çirkləndirmir, həm də teleskopun avtomatik müdafiə sistemlərini işə salaraq məlumat toplanmasını dayandıra bilir.
Hansı fəsadlar yaranır?
Peyklərin yaratdığı parlaq işıqlar “SPHEREx”-in kosmik şüalara qarşı qoruyucu sistemini yanlış aktivləşdirir. Sistem parlaq obyektləri təhlükəli hadisə kimi qəbul edərək məlumat qeydini müvəqqəti dayandırır. Bundan əlavə, peyk izləri bəzi hallarda görüntünün müəyyən hissələrini tamamilə örtərək, arxada qalan kosmik obyektlərin gizlənməsinə səbəb olur. Oxşar tendensiya daha əvvəl “Hubble” teleskopunda da müşahidə edilib və orada peyk çirklənməsi göstəricisi iki onillik ərzində 2,8%-dən 5,9%-ə yüksəlib.
Gələcəkdə hansı həll yolları mümkündür?
Problemin həlli üçün peyklərin əks etdirmə qabiliyyətinin azaldılması və anti-refleks örtüklərin tətbiqi nəzərdən keçirilir. Lakin alimlər xəbərdarlıq edir ki, optik parlaqlığın azaldılması infraqırmızı diapazonda istilik şüalanmasının artmasına gətirib çıxara bilər. Bu isə infraqırmızı teleskoplar üçün peyklərin daha çox nəzərə çarpmasına səbəb ola biləcək gözlənilməz bir yan effektdir.
