21 aprel tarixində Moskva vaxtı ilə saat 09:53-də "SpaceX" şirkətinə məxsus "Falcon 9" daşıyıcı raketi ABŞ Kosmik Qüvvələri tərəfindən idarə olunan yeni orbital qruplaşma üçün onuncu və sonuncu "GPS III" peykini fəzaya buraxıb. Buraxılış Kanaveral burnundakı 40 nömrəli start kompleksindən həyata keçirilib.
Əvvəllər "Block IIIA" kimi tanınan bu üçüncü nəsil peyklər həm hərbi, həm də mülki istifadəçilər üçün mövqe təyini, naviqasiya və vaxt sinxronizasiyası xidmətlərini təkmilləşdirmək məqsədi daşıyır. Bundan əlavə, yeni nəsil aparatlar qabaqcıl maneəyə qarşı müdafiə vasitələri ilə təchiz edilib ki, bu da bütün sistemin təhlükəsizliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
"Just Read The Instructions" barjasının yeni rolu
Bu missiya üçün "SpaceX" yeddinci uçuşunu uğurla başa vuran B1095 zavod nömrəli birinci pillədən təkrar istifadə edib. Uçuşdan sonra pillə Atlantik okeanında yerləşən "Just Read The Instructions" (JRTI) pilotsuz barjasına eniş edib. Canlı yayım zamanı şirkət açıqlayıb ki, bu buraxılış JRTI barjasının iştirak etdiyi sonuncu "Falcon 9" missiyasıdır. Gələcəkdə o, "Starship" proqramına cəlb olunacaq və ehtimal ki, prototiplərin Starbase-dən Floridaya daşınması üçün istifadə ediləcək. Qeyd edək ki, xidmət illəri ərzində JRTI üzərində 156 uğurlu eniş həyata keçirilib.
"GPS III SV10" peykinin mürəkkəb buraxılış tarixi
Orbitə çıxarılan aparat "GPS III SV10" (Space Vehicle 10) olaraq təsnif edilir. Son bir neçə il ərzində o, orbitə çatdırılacaq raketi bir neçə dəfə dəyişib. Buna səbəb ABŞ Kosmik Qüvvələrinin üçüncü nəsil on peykin buraxılışını "SpaceX" və "ULA" şirkətləri arasında bölüşdürməsi olub. Lakin yaranan problemlər səbəbindən çoxsaylı düzəlişlər edilib və nəticədə "SpaceX" doqquz, "ULA" isə yalnız bir "GPS III" aparatını orbitə çıxarıb.
SV10 peykinin tarixi "SpaceX" və "ULA" arasında bir neçə keçidi əhatə edir. Əvvəlcə "Falcon 9" ilə buraxılması planlaşdırılan peyk, sonradan "ULA" şirkətinin "Vulcan" raketinə verilmişdi. Lakin 12 fevral tarixində "Vulcan" raketinin bərk yanacaqlı sürətləndiricilərində qeydə alınan anomaliyalar səbəbindən mart 2026-cı ildə aparatın yenidən "Falcon 9" raketinə qaytarılması rəsmən elan edildi. Nəhayət, 20 mart tarixində Kosmik Qüvvələr peykin sürətli reaksiya proqramı çərçivəsində "Falcon 9" ilə fəzaya göndəriləcəyini bildirdi. Bu missiya ilə "SpaceX" bu tipli dördüncü və ən sürətli buraxılışını uğurla tamamlamış oldu.
