Kertin Universiteti və York Universiteti tədqiqatçılarının birgə apardığı araşdırma, Britaniyanın tarixi “Sətanın Oxları” (Devil's Arrows) abidəsinin sirrini açmağa kömək edib. Hündürlüyü 7 metrə çatan və çəkisi 25 tonu keçən bu nəhəng daş sütunların “Brimham Rocks” bölgəsindən gətirildiyi təsdiqlənib. Bu kəşf, qədim insanların mürəkkəb relyef şəraitində belə ağır yükləri daşımaq üçün yüksək mühəndislik bacarıqlarına və koordinasiyaya malik olduğunu göstərir.
Bu kəşf nə üçün vacibdir?
Tədqiqat zamanı alimlər abidəyə zərər verməmək üçün innovativ və az invaziv bir üsuldan istifadə ediblər. Daşların səthinə yapışdırılan xüsusi lent vasitəsilə mikroskopik mineral zərrəciklər toplanıb və onların “barmaq izləri” analiz edilib. Nəticələr göstərib ki, daşlar təbii geoloji proseslərlə deyil, məhz insanlar tərəfindən məqsədyönlü şəkildə 18 kilometr məsafədən daşınıb.
Qədim mühəndislik və mədəni əhəmiyyət
Tədqiqatın rəhbəri Entoni Klark bildirib ki, 25 tonluq monolitlərin çətin relyefdən keçirilməsi ciddi planlaşdırma tələb edib. Alimlər hesab edirlər ki, qədim inşaatçılar bu daşları sadəcə yaxınlıqda olduğu üçün deyil, məhz “Brimham Rocks” ərazisinin mədəni və ya rituallarla bağlı simvolik əhəmiyyətinə görə seçiblər. Bu tapıntı, eramızdan əvvəl 2000-ci illərdə yaşamış insanların tikinti imkanları haqqında təsəvvürləri tamamilə dəyişir.
Gələcək tədqiqatlar hansı suallara cavab verəcək?
Hazırda alimlər bu nəhəng kütlələrin hansı texnologiya və ya üsullarla daşındığını hələ dəqiq müəyyən edə bilməyiblər. Proceedings of the Royal Society jurnalında dərc olunan araşdırmanın müəllifləri, gələcəkdə həm abidə ərazisində, həm də daşların çıxarıldığı mənbədə arxeoloji qazıntılar aparmağı planlaşdırırlar. Bu işlər, qədim sivilizasiyaların nəqliyyat marşrutlarını və istifadə etdikləri unikal mühəndislik həllərini üzə çıxara bilər.
