Stratosfer dirijabllarının inkişafı ilə məşğul olan "Sceye" şirkəti yüksək hündürlük platforma sistemləri (HAPS) sinfinə aid "SE2" günəş aparatının sınaq uçuşunu müvəffəqiyyətlə yekunlaşdırıb. "Dözümlülük proqramı" adlanan missiya çərçivəsində hava gəmisi 15 800 metrdən çox hündürlüyə qalxaraq səmada 12 gün keçirib. Aparat ABŞ-nin Nyu-Meksiko ştatından Braziliya sahillərinə qədər 10 300 kilometrdən çox məsafə qət edib. Şirkət rəsmilərinin sözlərinə görə, bu uğurlu sınaq onları telekommunikasiya və ekoloji monitorinq məqsədləri üçün kommersiya fəaliyyətinə bir addım da yaxınlaşdırır.
"SE2" dirijablı necə işləyir?
Uzunluğu təxminən 82 metr olan "SE2" dirijablı üst hissəsində yerləşən və litium-kükürd batareyalarını dolduran günəş panelləri ilə təchiz edilib. Kiloqram başına 425 vatt-saat enerji tutumuna malik olan bu batareyalar elektrik quyruq pərvanəsini hərəkətə gətirir. "Sceye" tərəfindən xüsusi olaraq hazırlanmış "SceyeCELL" texnologiyası isə bortda yerləşən mobil şəbəkə antenası rolunu oynayır. Bu sistem fövqəladə hallar və təbii fəlakətlərin nəticələrinin aradan qaldırılması zamanı stratosferdən yüksəksürətli bağlantı təmin etmək üçün nəzərdə tutulub. Dirijabllar aylarla, hətta illərlə fasiləsiz olaraq havada qalmaq üçün dizayn edilib.
Sınaq uçuşunun nəticələri nələrdir?
25 mart tarixində başlayan sınaq uçuşu 6 aprel tarixində Braziliya sahillərindəki beynəlxalq sularda planlı və idarə olunan şəkildə başa çatıb. Aparat seçilmiş bir neçə lokalizasiya üzərində 88 saatdan çox vaxt keçirib. 12 günlük səyahət ərzində "SE2" Nyu-Meksiko üzərində bir, Braziliya sahillərində isə ardıcıl üç tam gecə-gündüz dövrünü tamamlayıb. Uçuş zamanı dirijabl cəmi 1 kilometr radiuslu zonada öz mövqeyini dəqiqliklə qoruyub saxlaya bilib. Şirkət nümayəndələri bildirirlər ki, artıq bir neçə ay davam edəcək uçuşlara keçmək üçün bütün lazımi məlumatlar toplanıb.
"Sceye" şirkətinin baş direktoru Mikkel Vesterqor Frandsen bu sınağı stratosferin yeni infrastruktur səviyyəsinə çevrilməsində həlledici addım adlandırıb. O qeyd edib ki, ənənəvi şəbəkələrin və mövcud texnologiyaların kifayət etmədiyi yerlərdə uzun müddət havada qalmaq qabiliyyəti davamlı rabitə və real vaxt rejimində monitorinq imkanı yaradır. Frandsenin sözlərinə görə, bu texnologiya milyardlarla insanı internetə qoşmağa və təbii fəlakətlər zamanı kritik əhəmiyyətli operativ məlumatlar təqdim etməyə kömək edəcək.
Gələcək planlar və kommersiya mərhələsi
"Dözümlülük proqramı"nın əsas məqsədi uçuş müddətini kommersiya tələblərinə uyğunlaşdırmaq idi. Bu hədəfə çatdıqdan sonra "Sceye" kommersiyadan əvvəlki sınaq uçuşlarına başladığını elan edib. Yaponiyada baş tutacaq ilk belə uçuş "SoftBank" şirkətinin əsas şəbəkəsi ilə tranzit bağlantının təmin edilməsinə yönələcək. Baş direktor təsdiqləyib ki, bu yay planlaşdırılan missiya həm şirkət, həm də sürətlə inkişaf edən stratosfer sənayesi üçün böyük nailiyyətdir. Xatırladaq ki, 2024-cü ildə həyata keçirilən əvvəlki proqram zamanı şirkətin dirijablı tam bir gün ərzində enerjisini qoruyaraq əməliyyat zonası üzərində fəaliyyət göstərən ilk yüksək hündürlük platforma sistemi olmuşdu.
