Sapoteklərin ay təqvimi necə işləyir?
Tədqiqatçılar Monte-Alban şəhərində aşkar edilmiş qədim yazı sistemini analiz edərək, "W qlifi" kimi tanınan simvolun əsl mənasını müəyyən ediblər. Məlum olub ki, bu işarə yeni aydan sonra ilk dəfə görünən ayın yaşını, yəni keçən axşamların sayını bildirir. Alimlər 2200 il əvvələ aid yeddi müxtəlif yazını təhlil edərək, bu qeydlərin e.ə. 496-221-ci illər arasına təsadüf etdiyini təsdiqləyiblər.
Bu kəşf niyə vacibdir?
Meksikalı arxeoloq Alfonso Kaso tərəfindən 1928-ci ildə aşkar edilən "W qlifi" təxminən bir əsr boyu sirr olaraq qalırdı. Yeni araşdırma göstərib ki, rəqəmlər 29,53 sutkalıq ay dövrünə uyğun dəyişir. Bu, qədim sapoteklərin öz təqvimlərini astronomik dəqiqliklə tənzimlədiklərini və hadisələri üç fərqli sistemin kombinasiyası ilə qeyd etdiklərini sübut edir.
Mayya sivilizasiyası ilə müqayisə
Əvvəllər ən qədim ay qeydlərinin mayyalara aid olduğu düşünülürdü, lakin bu kəşf sapoteklərin astronomik biliklərdə onlardan 857 il öndə olduğunu göstərir. Tədqiqat həmçinin göstərir ki, sapoteklərdə günün hesablanması günorta saatlarından başlayıb və bu ənənə XVI əsr sənədlərində də öz əksini tapıb. Araşdırmanın nəticələri "Latin American Antiquity" jurnalında dərc olunub.
