Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu Keniya gölünün sahilində təxminən 1,4 milyon il əvvələ aid olan qədim hominid izlərini analiz edib. Bu kəşf "Paranthropus boisei" növünün anatomiyası, hərəkət tərzi və sosial davranışı haqqında nadir məlumatlar təqdim edir. İndiyədək bu növ haqqında məlumatlar əsasən kəllə sümüklərinə əsaslanırdı, lakin yeni tapılan səkkiz ayaq izi elmi təsəvvürləri kökündən dəyişib.
Bu qədim canlıların ölçüləri nə qədər olub?
Yeni təhlillər göstərir ki, "Paranthropus boisei" nümayəndələri əvvəllər təxmin ediləndən daha iri cüssəli olublar. İzlərin ölçüləri bu canlıların boyunun 1,8 metrə, çəkisinin isə təxminən 75 kiloqrama çatdığını göstərir. Çatem Universiteti və Maks Plank İnstitutundan Kevin Hatala qeyd edir ki, bu rəqəmlər onları müasir insan xəttinin mümkün əcdadı hesab edilən "Homo erectus" ilə müqayisə edilə biləcək səviyyəyə çatdırır.
Sosial davranış və qrup dinamikası necə olub?
Tədqiqatçılar səkkiz izin eyni vaxtda və eyni istiqamətdə qoyulduğunu müəyyən ediblər ki, bu da qədim hominidlərin qrup halında hərəkət etdiyini göstərir. Harvard Universitetindən Nil Rouçun fikrincə, qrupda əsasən yetkin erkəklərin olması, onların potensial təhlükəli mühitdə sağ qalmaq üçün mürəkkəb sosial əlaqələr və qarşılıqlı tolerantlıq qurduqlarını ehtimal etməyə əsas verir. Bu tapıntı, qədim hominidlərin sosial strukturunun yalnız sümük qalıqlarından təxmin ediləndən daha inkişaf etmiş olduğunu sübut edir.
Gələcək tədqiqatlar nələri hədəfləyir?
Smitson İnstitutundan Keyt Berensmeyerin rəhbərlik etdiyi komanda Şərqi Turkana bölgəsində yüzlərlə hominid izi aşkarlayıb. Bu ərazilərin qədim dövrlərdə mühüm yaşayış məskəni olduğu təsdiqlənib. Alimlər 2026-cı ildə Keniyaya yeni ekspedisiya təşkil edərək, insan təkamülünün sirlərini açmaq üçün daha çox məlumat toplamağı planlaşdırırlar. Keniya Milli Muzeylərindən Puriti Kiura bu bölgənin dünya paleontologiyası üçün əvəzsiz mənbə olduğunu vurğulayır.
