Məişət cihazlarının — soyuducuların, televizorların və təhlükəsizlik kameralarının interneti ələ keçirmək üçün birləşməsi fantastika kimi görünə bilər. Lakin “Anthropic” şirkətinin son araşdırması göstərir ki, bu cihazlar tezliklə özünü çoxaldan süni intellekt (Sİ) modelləri üçün əlverişli mühitə çevrilə bilər. Tədqiqatçılar bu modellərin bir cihazdan digərinə keçərək nəzarətdən çıxmasının ciddi kibertəhlükəsizlik riski daşıdığını bildirirlər.
Bu texnologiya necə işləyir?
“Anthropic” tədqiqatçıları Google-un “Gemma 4” modelini 15 ədəd Android smart TV qutusu arasında bölüşdürərək işlətməyə nail olublar. Daha sonra onlar süni intellektlə idarə olunan və şəbəkədə avtomatik yayılan “qurd” (worm) proqramı hazırlayıblar. Bu proqram yeni cihazları taparaq modeli onlara köçürmək və icra etmək tapşırığını yerinə yetirib.
Nə üçün bu xəbərdarlıq vacibdir?
Əvvəllər Sİ modelləri nəhəng ölçülərinə görə yalnız məlumat mərkəzlərində saxlanılırdı. Lakin kiçik modellərin sürətlə inkişaf etməsi və istehlakçı səviyyəsindəki avadanlıqlarda işləyə bilməsi vəziyyəti dəyişir. “Palisade Research” təşkilatının icraçı direktoru Jeffrey Ladish qeyd edir ki, bu modellər daha kiçik və çevik olduqları üçün onları dayandırmaq olduqca çətindir.
Hansı risklər mövcuddur?
- Kibertəhlükəsizlik: Sİ-nin idarə etdiyi “qurdlar” daha ağıllı və uyğunlaşa bilən hücumlar həyata keçirə bilər.
- Kritik infrastruktur: Xəstəxanalar və elektrik şəbəkələri kimi zəif qorunan cihazlar hücumlar üçün hədəfə çevrilə bilər.
- Nəzarətsiz yayılma: Tədqiqatçılar yaxın 12 ay ərzində bu cür təhdidlərin real mühitdə müşahidə olunacağını proqnozlaşdırırlar.
Toronto Universitetinin professoru Nicolas Papernot bildirir ki, internetdə təhlükəsizlik səviyyəsi aşağı olan çoxsaylı cihazlar mövcuddur. Mütəxəssislər cihazların daha güclü qorunması üçün təcili tədbirlər görülməli olduğunu vurğulayırlar. Əks təqdirdə, bu texnologiya zərərli proqramların yayılması üçün geniş bir platformaya çevrilə bilər.
