"James Webb" (JWST) teleskopunun fəaliyyəti ilə astronomiyada yeni bir dövr başlasa da, NASA artıq növbəti böyük addımına hazırlaşır. "Nancy Grace Roman" kosmik teleskopu kainatın ayrı-ayrı obyektlərini deyil, onun bütöv quruluşunu milyardlarla işıq ili miqyasında tədqiq etmək üçün nəzərdə tutulub. Əgər JWST-ni güclü mikroskopla müqayisə etsək, "Roman" teleskopu geniş bucaqlı baxışa malik yüksək texnologiyalı kamera rolunu oynayacaq.
"Roman" teleskopu hansı elmi problemləri həll edəcək?
Yeni teleskopun əsas hədəfi müasir fizikanın ən böyük tapmacalarından biri olan qaranlıq enerjidir. Kainatın sürətlə genişlənməsinə səbəb olduğu düşünülən bu naməlum komponentin təbiətini anlamaq üçün "Roman" milyardlarla qalaktikanı müşahidə edəcək. Bu tədqiqatlar nəticəsində əldə ediləcək üçölçülü xəritələr, mövcud kosmoloji modellərin doğruluğunu yoxlamağa və bəlkə də fizikanın fundamental qanunlarına yenidən baxmağa imkan verəcək.
Ekzoplanetlərin axtarışında hansı yeniliklər gözlənilir?
"Roman" teleskopu qravitasiya mikrolinza metodu vasitəsilə indiyədək müşahidəsi çətin olan minlərlə yeni ekzoplaneti aşkar etməyi hədəfləyir. Bundan əlavə, teleskopda quraşdırılmış eksperimental koronoqraf ulduzların parlaq işığını bloklayaraq, onların ətrafındakı planetləri birbaşa görməyə imkan verəcək. Bu texnologiya gələcəkdə Yerə bənzər planetlərin atmosferində həyat əlamətlərinin axtarışı üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
JWST və "Roman" birgə necə işləyəcək?
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, "Roman" teleskopu "James Webb"-i əvəz etməyəcək, əksinə, onlar bir-birini tamamlayacaqlar. JWST ayrı-ayrı uzaq qalaktikaları və ulduz sistemlərini detallı tədqiq edərkən, "Roman" genişmiqyaslı müşahidələri ilə maraqlı obyektləri müəyyən edəcək. Bu əməkdaşlıq sayəsində bəşəriyyət kainatın niyə məhz bu şəkildə formalaşdığına dair daha dərin cavablar ala biləcək.
